Bilgisayar Kullanımı, Hardware, Donanım ve Teknik Bilgiler…

Modem çeşitleri , Kurulumu ve Montajı Genel Bilgiler

Modem ve Faks Kartı

Telefon hatları ile bilgisayarlar arası haberleşmeyi sağlamak için modemler kullanılır. Son yıllarda bilgisayar üzerinden faks ve telefon haberleşmesini sağlamak amacıyla faks ve modem kartları birleştirilmiştir. Bu tür kartlara da faks/modem ismi verilmiştir.

Modem, telefon kablosu vasıtasıyla bilgisayar sinyallerini ses sinyallerine, ses sinyallerini bilgisayar sinyallerine çeviren alettir. Modem sözcüğü Modulation ve DEModulation kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Modemlerdehız birimi bps (Bit per seconds) ile ifade edilir. Bu birim saniyede iletilen bit sayısıdır. Bps cinsinden standart iletişim hızları 300, 600, 1200, 2400, 9600, 14400, 19200, 28800, 33600 ve 57600 şeklindedir.

Modemler teknik açıdan iki kısımda incelenebilir:

1. İnternal (Dahili) Modem : Bilgisayarın içine takılır ve kart şeklindedir.

2. External (Harici) Modem : Bilgisayara dışarıdan ilave edilir ve kablo aracılığı ile iletişim sağlanır.

MODEMLER

Modem, sözcük yapısı olarak, modülator ve demodulator sözcüklerinin ilk hecelerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Modemler, doğrudan ya da telefon hattı ile bilgisayarları birbirlerine bağlarlar. Böylece dünyanın her yerindeki bilgisayarlar birbirleri ile veri alışverişinde bulunabilirler.

Modemlerin hızları, bps (bits per secoııd / saniyede aktarılan bit sayısı) olarak ölçülür. Standart olarak, 300/ 1200/ 2400l 4800/ 9600/ 14400/ 28800 sıralaması geçerlidir. Günümüzde 2400 bps’in altında modem kullanılmamaktadır. 2400 bps’lik modemler de artık yerini daha hızlı olan 14400 bps’lik modemlere bırakmaktadır.

Modemlerde iletiÅŸimi belirleyen unsurlar arasında, hızın yanı sıra protokoller de vardır. Bunlar, yazılım ya da donanım ile saÄŸlanan sıkıştırma (compression) ve hata düzeltme (error correction) protokolleridir. Bu protokollerden en yaygın kullanılanları şöyledir: Hata düzeltme, MNP2-4 (Microcom Networking Protocol) / v.42; sıkıştırma ise MNPS / v.42bis’tir. MNP2-4 protokolü hat gürültüsü (line noise) olduÄŸunda etkin kullanım saÄŸlar. v.42bis protokolü ise, metin ya da kolay sıkıştırılan dosyaların transferinde etkin kullanım saÄŸlar. v.42bis’in dosyaları, ARJ ya da ZIP dosyaları kadar’ iyi sıkışmış deÄŸillerdir. Bu nedenle daha çok ARJ ya da ZIP dosya türleri tercih nedeni olur. v.42bis protokolünün bir baÅŸka özelliÄŸi ise, modemlerin daha hızlı görünmesini saÄŸlamasıdır. ÖrneÄŸin 14400 modem 57600 bps gibi görünür.

Modemler ilk ortaya çıktığında, sadece veri transferini sağlamaktaydılar. Günümüzde ise modemler kullanıcılara faks işlevini de sunmaktadırlar. Faks/modem kartları, standart bir faks cihazı ile yapılabilecek işlerin ve birçok durumda daha fazlasının da yapılmasını sağlayabilecek işleve sahiptir. Faks/modem kartarı, Class 1 ve Class2 olarak iki grupta ele alınır. Bugün yararlanılan faks programları oldukça gelişmiştir. Bu programların işlevlerine, bir veritabanına girilmiş numaralara sırayla faks çekebilme, her birine özel işlemler yapabilme, meşgul olan numaraların tekrar aranmasını sağlama ve gelen fakslardan veri toplayabilme işleri örnek olarak gösterilebilir. Tüm bunların yapılabilmesi, kullanılan yazılımın gelişmişliğine bağlıdır.

14400bps ve üstü modemlerin birçoğu son zamanlarda ses desteği de sağlamaktadırlar. Bu modemler özel yazılımlar ile bir telesekreter gibi kullanılabilirler. Hatta interaktif olarak hizmet verenleri de vardır. Bu tür modemler yoluyla, yönlendirilebilen ses uygulamaları geliştirilebilir. Bu işlem ise, kullanıcılann yapacağı seçimler doğrultusunda gerçekleştirilir. Örneğin yapılacak seçim doğrultusunda, kullanıcıların, gelen mesajları dinlemesi sağlanabilir.

9.1 Modem Çeşitleri

Modemler, dahili (Internal) ve harici (External) olmak üzere iki çeşittir.

9.1.1 Dahili Modemler

Dahili modemler, bilgisayara takılan diğer kartlar gibi, kasa içinde bir yuvaya takılırlar. Modem kartının üzerindeki iki çıkıştan biri telefon hattına, diğerı ise telefon cihazına bağlanır.

9.1.2 Harici Modemler

Harici modemler ise, ayrı bir cihaz şeklindedir. Bu nedenle, bilgisayara, seri çıkışların birinden ara kablo yardımı ile bağlanır. Bilgisayarın dışında olduklarından elektriği bilgisayardan alamazlar. Bu nedenle bir adaptörleri vardır. Bağlantı işlemi, telefon hattının modeme ve modemden de telefon cihazına bağlanma yoluyla gerçekleşir.

9.2 Modemlerin Çalışma Şekilleri

Standart telefon hatlarında sadece ses transferi yapılabilir. Bu durumda verileri sese ve sesi de veriye dönüştürmek gerekir. Bu dönüştürme işleminin çok yüksek bir hızla yapılması gerekir. Fakat telefon hatlarının kalitesi çok yüksek hıza izin vermemektedir. Bu nedenle her şey modemlerin kendi özelliklerine bağlıdır. Telefon hatlarının veri transferi için yapılmadığı düşünülürse, verinin gönderildiği yerdeki modem, veriyi sese dönüştürür. Bu ses, alıcının bulunduğu yerdeki modem tarafından tekrar veriye dönüştürülür. Bu arada hat gürültüsü ve uzak mesafeden kaynaklanan çevresel etkiler iletişimi doğrudan etkiler.

Standart telefon hatlarının bu olumsuzluklarından dolayı özel modem hatları oluşturulmuştur. 2 telli yada 4 telli bu hatlar yardımıyla çok uzak mesafelerden kaynaklanan sorunlar ve hat gürültülerinden arındırılmış, sağlıklı veri transferi gerçekleştirilir. Bu hatlar, şu anda bankalarda ve çeşitli kurumlarda kullanılmaktadır.

Modemler kendi aralarında çeşitli iletişim yöntemleri kullanırlar. İki modemin başanlı bir şekilde iletişimde bulunabilmesi, durak biti (stop bit), eşlik biti (parity bit), akış kontrolü (flow control) gibi özellikleri sayesinde olur. İlk iletişim, el sıkışma (hand shaking) denen olayla gerçekleşir. Bu olay, aranan modemin kendini tanıtması ile başlar. Bir sinüs dalgasının (carrier wave) gönderilmesi ve daha sonra arayan modemin buna karşılık vermesi ile olay tamamlanır. Taşıyıcı (carrier) belirlenerek el sıkışma olayı tamamlandıktan sonra, modemler arasında iletişim hızı belirlenir. Bu hız, genellikle modemler arasındaki en yüksek hızdır. Bunların dışında, veri sıkıştırma ve hata düzeltme gibi özellikler de modemler arasında bu sırada belirlenir. Bu şekilde sağlanan modemler arası bağlantı, sinüs dalgasının birkaç mili saniye kesilmesi ile kopar.

Modemler telefon numarası çevirme ve bağlanma (hand shake) sırasında tiz bir ses çıkarırlar. Bu sesler, modem üzerinde bulunan bir buzzer yardımı ile duyulur.

Verilerin modemler arasında transferi, bitler halinde gerçekleşir. PC lerde standart 256 ASCII karakter 8 bit olarak ifade edilir. Dolayısıyla, telefon hatları üzerinde modemler arasında 0 ile 1 haline dönüşen veriler yol alırlar. Eğer harici bir modem kullanılıyorsa, modemin üzerindeki ışıklardan ya da modemin durumunu gösteren bir yazılım varsa, bu yazılımın göstergelerinden gelip giden bitler görülebilir. Bunlara kontrol sinyalleri de denilmektedir.

9.3 Modemlerin Montajı

Birçok durumda modemin bilgisayara bağlanması pek de kolay değildir. Çünkü birçok ayarlama ve değişiklikler yapmak gerekebilir. Bu tür bir işi daha önce yapmamış birisi için, özellikle IRQ ve COM portların ayarlanması, telefon kablolarının bağlanması ve yazılım ayarlamalarının doğru olarak yapılması zor gelebilir.

9.3.1 Dahili Modemlerin Montajı

1.ADIM: Öncelikle modem kartınızın hangi seri adrese ayarlı olduğuna bakın. Modeminizin seri iletişim ayarları ile ilgili bilgiler, modemle birlikte gelen kullanıcı kılavuzunda vardır.

Modemin üzerindeki ayarları ihtiyaca göre değiştirebilirsiniz. Öncelikle hangi COM (Communication Port) portu kullanacağınıza karar verin. Dahili bir modemin, farenin takılı olduğu bir seri portla ya da kullanımda olan başka bir COM ile IRQ çakışması olabilir

Özellikle COM 1 ve COM2 büyük olasılıkla zaten kullanımdadır ve modeminiz bunlardan birine ayarlı ise problem çıkar.

Bu durumda baÅŸvurulacak iki çözüm vardır. Ya modemi COM3′e ayarlarsınız ya da kullanımdaki portlardan birini kullanım dışı bırakırsınız (disable).

Bilgisayarınızda bulunan seri portların (COM1, COM2, COM3, COM4) kapatılması ya da yönlendirilmesi ile ilgili jumper ayarlamalarını, I/O kartının kullanıcı kılavuzundan yararlanarak yapabilirsiniz. Ekler bölümünde çeşitli I/O kartlarının jumper ayarları verilmiştir.

2. ADIM: Bu işlemleri yaptıktan sonra, modem kartını 8 ya da 16 bitlik olmasına göre uygun bir yuva seçip ana karta takın.

3. ADIM: Telefon hattından gelen kabloyu line (wall - hat) yazan girişe takın.

Burada çıkabilecek problem, soketlerin uyumsuzluğu ya da soketin bulunmaması olabilir. Soketin olmaması ya da uyumsuzluğu durumunda, telefon hattınıza bir soket bağlantısı yapmanız gerekir

T-pair yada RJ4S adı ile satılan bu soketi, elektronik malzeme satan yerlerde bulabilirsiniz.

4. ADIM: Modem üzerindeki diğer bir girişe (phone) ise, telefondan gelen kablonun soketi takılmalıdır.

Bu bağlantı, telefonun hatta bağlı kalmasını sağlamaktadır. Bu şekilde modem kullanılmıyorken telefondan yararlanılabilir. Burada kullanılan kablo, modemle birlikte satılmaktadır.

Bu kablo iki ucunda RJ45 soketi olan 1 m’lik bir kablodur. Kabloyu kullanabilmeniz için, telefonunuzun kablo giriÅŸinin RJ45 soketli olması gerekiyor. Aksi taktirde, bir elektronikçinin yardımına baÅŸvurun.

5. ADIM: Modem kartınızın yanında gelen modem yazılımını yükleyin. Eğer kaliteli bir yazılım kullanıyorsanız, otomatik olarak modemin ayarlarını görecektir.

Bu ayarlar;

- modeminizin kaç BPS olduğu (300/ 1200/2400/ 4800/ 9600/ 14400/ 19200/ 28800),

- hangi seri portu kullandığı (COM 1 /COM2/ COM3/ COM4),

- hangi IRQ’yu kullandığı (IRQ3/ IRQ4),

ile ilgilidir.

Ayarlar ile birlikte, modemin marka ve modelini de otomatik olarak görebilir.

Aksi taktirde, her ayarlamayı yazılıma tanıtmak zorundasınız. Ancak bu işlemi bir kere yapacaksınız. Yanlış belirtirseniz, modeminiz çalışmayacaktır.

Eğer COM1 ve COM2 dışında bir port kullanıyorsanız, IRQ numarasına dikkat ediniz.

Modemin iletişim hızının (BPS) altında ya da üstünde bir değer tanımlarsanız, modem verimli olarak çalışmayacaktır.

6. ADIM: Modeminiz test işlemine hazır durumdadır. Modem yazılımına girip ATZ komutunu verin. OK mesajını görürseniz modeminiz kullanmaya hazır demektir.

Aynı ÅŸekilde, fax yazılımını kullanarak bir fax göndermeyi deneyin. Çünkü bazı kartların modemi çalıştığı halde fax’ı çalışmayabilir. Bu duruma da modem ile I10 kartı arasındaki uyumsuzluk neden olabilmektedir.

9.3.2 Harici Modemlerin Montajı

Harici bir modemin bağlantısı, dahili bir modeme göre oldukça kolaydır. Harici modem de, zaten varolan bir seri çıkışı kullanabilir ve ayar yapmaya gerek kalmadan modemi çalıştırabilirsiniz.

1. ADIM: Harici modem ile birlikte gelen ve modem ile bilgisayarın seri portu (COM 1, COM2) arasında bağlantı kuran bir kablo vardır. Bu kabloyu bulun.

Bu seri port genellikle COM2 ‘dir. Çünkü COM 1 (1. seri çıkış) fare tarafından kullanılmaktadır.

Bilgisayarın COM portları, 9 pinli veya 25 pinli olabilir. Genellikle COM1 9 pinli, COM2 25 pinli olmaktadır.

3. ADIM: Telefon hattını Iine (wall) girişine, telefondan gelen kabloyu ise, modem üzerindeki phone girişine takınız.

4. ADIM: Harici modemde dahiliden farklı olarak bir güç kaynağına gereksinim vardır. Bu güç kaynağı gereksinimi, modemin yanında gelen adaptör ile sağlanır. Bu adaptörü de modem üzerindeki adaptör girişine takın.

5. ADIM: Modem üzerindeki açma/kapama anahtarını ON konumuna getirin. Modeminiz çalışmaya hazırdır.

6. ADIM: Modem ile birlikte gelen iletişim yazılımını sisteme yükleyin.

7. ADIM: Modeminiz test işlemine hazır durumdadır. Modem yazılımına girip ATZ komutunu verin. OK mesajını görürseniz modeminiz kullanmaya hazır demektir.

Harici modemin kullanımı sırasında, ön panelinde bulunan ışıklı göstergelerden gelip giden sinyalleri görebilirsiniz. Bunlara kontrol sinyalleri de denir.

Aşağıda birçok harici modemde bulunan ışıklı göstergelerin açıklamalara yer verilmiştir

TD (Transmit Data): Veri bilgisayardan modeme gönderildi. Modem de telefon hattından diğer modeme gönderiyor.

RD (Recieve Data): Veri diğer modemden alındı ve bilgisayara gönderiliyor. DCD / CD (Data Carrier Detect): Bağlantı kurulan modem açık, hazır ve iletişimi sağlanmış durumda. Veri alımı/gönderimi yapılabilir.

DS/DSR (Data Set Ready): Modem açık telefon hattına bağlı. RTS / RS (Request to Send): Bilgisayara modeme hazır olup olmadığını soruyor.

RI (Ring Indicator): Telefon çaldığında yanar.

DT/DTR (Data Teıùminal Ready): Modemin açık, programın yüklü ve sistemin iletişime hazııù olduğunu gösterir.

TM (Test Mode): Modemin test modunda olduğunu gösteriyor. CTS / CS (Clear to Send): Modem bilgisayara devam edip veri yollamasını söylüyor.

9.4 Sık Kullanılan Modem Komutları

‘AT’ Bu komutu modeme gönderdiÄŸinizde ekrana ‘OK’ çıkması gerekmektedir. Aksi halde modem/program/bilgisayar üçlüsü arasında bir iletiÅŸim bozukluÄŸu var demektir.

Kullanımı: AT <ENTER>

AÅŸağıdaki komutlardan bazıları bir ‘AT’ komutuna eklenerek kullanılmalıdır.

‘A’ Modemin telefon hattınızı açmasını ve bir cevap sinyali göndermesini saÄŸlar. Modem baÅŸka bir modem tarafından arandığında baÄŸlantıyı kurmak için, telefon çalarken bu komutu verin.

Kullanımı: ATA <ENTER>

‘A/’ Modeme verdiÄŸiniz son komutu tekrar eder. Sürekli kullanılan bir komut ya da devamlı aranan bir telefon numarası olabilir. Zamandan tasarruf etmek için bu komut kullanılabilir.

Kullanımı: A/ <ENTER>

‘%C’ Ä°letilen bilgilerin sıkıştırılmasını saÄŸlar. Daha önce sıkıştırılmamış dosyalarının transfer zamanlarını en aza indirir. Daha önce sıkıştırılmış dosyalar için kullanılırsa, transfer zamanında azalma beklerken tam tersi ile karşılaÅŸabilirsiniz. Bu komut, ‘\N’ komutunun aldığı deÄŸerlerden etkilenmektedir. Bu seçenekler;

0 = bilgi sıkıştırma aktif

1= bilgi sıkıştırma pasif

Kullanımı: AT%C(seçenek) <ENTER>

‘&C’ BaÄŸlantı durumunun belirtilmesinde kullanılır. Bazı iletiÅŸim yazılımları, modem baÄŸlantı kurmadan önce baÄŸlantı durumunun açık olmasını isterler. GeliÅŸmiÅŸ iletiÅŸim yazılımları ise, bu opsiyonu baÄŸlantı kurulduÄŸunda açarak, size haber verirler. Seçenekler;

0 = bağlantı durumu her zaman açık

1= sadece bağlantı kurulduğunda açık

Kullanımı: AT&C(seçenek) <ENTER>

‘D’ Telefon numarası çevirmek için kullanılır. Modem kullanımı, telefon hattı üzerinden telefon numarası çevrilerek, baÅŸka modemleri arama ÅŸeklinde olmaktadır. Bu komut ve seçenekleri sayesinde arama ve baÄŸlantı iÅŸlemi gerçekleÅŸir. Seçenekler;

P - çevirmeli telefon modu

T - ton sesli telefon modu

R - aradıktan sonra cevap ver modu

W - ikinci bir çevir sinyali bekle

S - hafızadaki numarayı çevir

, - numara çevirirken bekleme yap

;- komut moduna geri dön

/ - 0.125 sn. bekle

Kullanımı: ATD (seçenek) (seçenek) (telefon numarası) <ENTER>

‘&D’ Modemin DTR sinyalini kontrol eder ve bu sinyalin deÄŸiÅŸiminde modemin ne yapacağını belirler. Modem, DTR seçeneÄŸini devamlı açık tutacak ÅŸekilde programlanabilir. Birçok iletiÅŸim yazılımı, modemlerin hattı kapatmaları için bu komutu kullanır (%D2). Seçenekler

0 = DTR her zaman açık

1= DTR kapandığı zaman modem komut moduna geçer, otomatik cevap verme kapalıdır.

2 = DTR kapandığı zaman modem telefon hattını kapatır, komut moduna geçer ve otomatik cevap verme kapalıdır.

3 = 2 ile aynı, fakat en sonunda modemin kendini sıfırlamasını sağlar (ATZ).

Kullanımı: AT&D (seçenek) <ENTER>

‘E’ Terminal programından modeme gönderilen bilgileri geriye terminale göndermeyi saÄŸlar. Bazı terminal programları yazdıklarınızı ekranda göstermeyebilirler. O zaman bu fonksiyonu açık tutmalısınız. Seçenekler;

0 = fonksiyon kapalı

I = fonksiyon açık

Kullanımı: ATE (seçenek) <ENTER>

‘&F’ Bu komut modemin tüm ayarlarını fabrika ayarlarına döndürür. Bazı durumlarda modem ayarları ile oynanmış olabilir, o zaman en baÅŸa dönebilmek için bu komutu kullanın.

Kullanımı: AT&F <ENTER>

‘&G’ Koruyucu ton ayarlamasını yapar. Ãœlkeler arası aramalarda kullanımı gerekli olabilir. Ä°ngiltere ile yapılan görüşmelerde 1800 Hz’lik bir koruyucu ton sesi gerekmektedir. Bazı Avrupa ülkelerinde ise bu deÄŸer 550 Hz olmaktadır. ABD, Kanada ve Türkiye’de koruyucu ton uygulaması yoktur. Seçenekler;

0 = kapalı 1= 550 Hz 2 =1800 Hz

Kullanımı: AT&G (seçenek) ÇENTER>

‘\G’ Akış kontrolü (XON/XOFF) seçimi yapar. V.42 ve MNP kullanılmayan durumlarda modem ile bilgisayar arasında bir akış protokolü kullanmak, bilgi kaybını önlemek açısından yararlı olur. V.42 ve MNP kendi akış kontrol metotlarını kullandıkları için böyle bir durum söz konusu olduÄŸu zaman bu komut dikkate alınmaz. Seçenekler;

0 = kapalı

1 = açık

Kullanımı: AT\G (seçenek) <ENTER>

‘H’ Modemin telefonu açıp kapatma görevini yapar. BaÄŸlantıyı sona erdirmek için (baÄŸlantı halinde iken) ya da telefonu meÅŸgul durumuna almak için (baÄŸlantı halinde deÄŸilken) kullanılır. Seçenekler;

0 = bağlantıyı sona erdir

1= telefonu meÅŸgul durumuna al

Kullanımı: ATH(seçenek) <ENTER>

‘I’ Modemin hızını (Bps), ROM deÄŸerini ve kayıt numarasını gösterir. Seçenekler;

0 = hızını gösterir

1 (3) = ROM testini yapar

4(6) = ürün kayıt numarasını gösterir.

Kullanımı: ATI [seçenek] <ENTER>

‘Z’ O ana kadar ki tüm deÄŸerleri sıfırlar ve baÅŸlangıç deÄŸerlerine döndürür.

Kullanımı: ATZ <ENTER>

‘L’ Modemin sesini ayarlar. Seçenekler;

0 = en düşük

1,2 = orta

3 = en yüksek

Kullanımı: ATL [seçenek] <ENTER>

Modem, sayısal bilgiyi gönderen uçta MODüle ederek analoğa çevirdikten sonra alan uçta DEModüle ederek tekrar sayısal bilgiye çeviren bir cihazdır.

Birbirinden ayrı bilgisayarlar arasında haberleşme ihtiyacı hali hazırda var olan telefon ağının veri iletimi için kullanımına sebep olmuştur. Birçok telefon hattı ses gibi bir analog bilgiyi iletmek için tasarlanmıştır. Ancak bilgisayarlar ve çevresel cihazları sayısal formda haberleşirler. Bu yüzden analog bir ortamın kullanılabilmesi için çevirici bir cihaz gereklidir. Bu çevirici iletilen verinin modülasyonunu ve demodülasyonunu gerçekleştiren modemdir. Bugünün modemleri değişik işlevler için kullanılmaktadır. Bunlar, metin veya ses bazlı posta sistemleri, faks cihazları, notebook bilgisayarlarda veya hücresel telefonlara da bütünleşik veya harici olarak takılarak istenilen herhangi bir yere veri ileten cihazlar olarak kullanılabilmektedirler. Gelecekte de daha başka amaçlar için kullanılacaklardır.

En sık görülen modem kurulum hataları :

*modem PC ‘yi görmüyor :Bios üzerinde yer alan iletişim portu (com) ayarlarının yanlış olması en sık karşılaşılan modemi görmeme probleminin sebebidir. Eğer harici bir modemse ve seri fare kullanılıyorsa,her iki portunda açık olmasına dikkat edilir. Eğer dahili bir modemse,bu durumda modem hangi portta ise onu kapatmak gerekir. (genelde com 2 kapatılır) Seri fare kullanılacaksa yanlış portu kapatmak onu devre dışı bırakabilir.Bıos ayarlarından açılmalıdır.

*Wındows modemi tanımıyor :Açılışta Wındows ‘un harici modemi otomatik olarak tanıması için mutlaka açık olması gerekir.

*Fare çakışması :Seri fare kullanılması gibi bazı durumda modem,fare ile aynı com portu üzerinde yer almasından dolayı çalışmayabilir. Düzeltilmesinin önemli bir yolu kart üzerindeki jumperlerın el ile ayarlanmasıdır.

Modem tanıtma :

Tanıtım için ;*Başlat/Ayarlar/Denetimmasası/Modem/Modem özellikleri (modemimiz yeni ise «ekle» seçeneğiyle yeni bir modem ekleriz.)Tanıtılan modemin com portu listeden seçilir « daha fazla bilgi » düğmesinden modem hakkında cevaplar listelenecektir.

Bilgisayarlarda İletişim Birimleri ve Anlamları

İLETİŞİM

Bilgisayarın klavye ve fare dışındaki bilgi alışverişini sağlayan birimleri, seri ve paralel giriş-çıkış birimleridir.

PC ‘ lerde iletiÅŸim seri ve paralel olarak gerçekleÅŸmektedir.

8.1 Seri Ä°letiÅŸim

Bilgisayara verileri bir dizi şeklinde göndermek ve aynı şekilde almak için oluşturulmuş bir giriş/çıkış kapısıdır. Seri çıkış, bir kablo üzerinden verileri bir sıra halinde, her seferinde 1 bit olmak üzere yollar. Verilerin transfer edildiği kablolar iki tanedir. Bu şekilde bir kablodan veri gönderilirken diğerinden veri alınabilir.

Seri giriş-çıkışlara modemler, fareler ve yazıcılar bağlanır. İki bilgisayar arasına bir seri iletişim kablosu bağlayarak, bunlar arasında veri transferi gerçekleştirilebir. Seri giriş-çıkışlar kısaca COM Port (Communication Port/İletişim Portu) olarak adlandırılırlar. Bir bilgisayarda birden fazla seri giriş-çıkış bulunabilir. Bu çıkışlar COM l, COM2, vb. diye adlandırılır.

Standart bir PC’de, artırılabilmekle birlikte, çoÄŸunlukla iki adet seri giriÅŸ-çıkış bulunmaktadır. PC’nin seri giriÅŸ-çıkışlar RS-232C (Electronics Industries Association Reference Standard 232 version C) olarak bilinen uluslararası standartla uyumludur.

Seri giriş-çıkış konnektörleri, 9 ve 25 pinlidir.

Hand Shake: Bilgisayar ile çevre birimleri arasındaki gerekli iletişimin sağlanabilmesi için, veri alışverişinden önce yapılan hazırlık işaretleşmesine el sıkışma (hand shaking) denir.

PC ‘lerde genellikle daha hızlı olduÄŸu için paralel yazıcılar kullanılır. Seri .yazıcılar özel amaçlar için kullanılmaktadır.

8.2 Paralel Ä°letiÅŸim

Seri giriş-çıkışlarda olduğu gibi paralel çıkışlarda da veri gönderilir. Ama bir seferde 1 bayt, her biri 1 bit olmak üzere 8 kanaldan gönderilir. Bitler aynı anda gönderildiğinden, kablo üzerinde birbirlerine paralel olarak gönderilmiş gibi olur. Paralel giriş-çıkış, adını da bu durumdan almaktadır.

İlk olarak Centronics firması tarafından geliştirilen paralel giriş-çıkışlar, ;

“Centronics arabirimi” olarak adlandırılmıştır.

Paralel çıkışlara genellikle yazıcılar bağlanmaktadır. Bu çıkışlar LPTl, LPT2, vb. diye adlandırılırlar. Bilgisayarların çoğunda tek bir paralel çıkış (LPT1) bulunmaktadır.

Seri giriş-çıkışa göre daha hızlıdırlar. Ancak kablo uzunluğu arttıkça, paralel çıkışların güvenilirliği azalır. Aradaki mesafenin uzaması, paralel olarak gönderilen verilerin birbirleriyle karışması (crosstalk) olasılığını artırır. Bu nedenle, yazıcı kabloları belirli bir uzunluğu aşmaz. Bu yüzden veri iletişiminde seri çıkışlar tercih edilmektedir.

Sabitdisk Harddisk nedir? Çeşitleri nelerdir? Montajları Nasıl olur? Cdroomlar hakkında genel bilgiler..

Sabit Disk (Harddisk)

Harddisk Nedir ? .

Harddisk manyetik bir kayıt birimidir. Sabit disk,vakumlu (havası alınmış ve sürtünmenin en aza indirildiği) bir metal kutu içerisine yerleştirilmiş bir veya daha çok sayıda üzeri manyetik olarak yazılabilen bir film kaplı alüminyum disklerden oluşur. Her diskin iki yüzünde okuma-yazma işlerini yapan kafalar (head) bulunur. Bu diskler harddisk çalışmaya başlar başlamaz 4500,5400 ve 7200 gibi çok yüksek hızlarda dönmeye başlarlar. Bu hızın artması veriye ulaşım hızını da arttırır. Harddiskin metal kutusu içinde bu diskler ve bu disklere okuma-yazma yapan kafalar,diskleri döndüren bir motor bulur. Genellikle diskin dış yüzeyinde de tüm bunları kontrol eden çipleri taşıyan bir devre kartı vardır. Bu kartın üzerindeki konnektör vasıtası ile harddisk bilgisayara bağlanır.

Harddisk Arabirim Standartları

Harddiskler genel yapı olarak birbirine benzemekle beraber bilgisayara bağlantı şekillerine,veri aktarım hızlarına göre ayrılırlar. Bu özelliklerini belirleyen faktör bilgisayara bağlanırken kullandıkları arabirime göre değişir. Arabirim standartları ve özellikleri şunlardır:

ST-506 :ST XT (8080-8086) makinelerde kullanılmış çok eski bir arabirimdir. Çok yavaş çalışır. Tek disk bağlanabilir.

ESDI (Enhanced Small Device Interface / Geliştirilmiş küçük aygıt arabirimi) : Sabit disk arabirim standartlarının ikincisidir. ST-506’ya göre daha hızlıdır.

IDE (Integrated Drive Electronics) : Uzun bir süre kişisel bilgisayarlarda standart olmuş bir arabirimdir. Bir kontrolöre 2 disk bağlanmasına izin verir. Ve bu disklerin büyüklükleri 528 Mb ile sınırlıdır. Bu sınırlamalar ve daha gelişmiş arabirim gerektiren cd-rom sürücülerin yaygınlaşmaya başlaması yeni standartlara ihtiyaç olduğunu gösterdi.

E-IDE (Enhanced Integrated Drive Electronics) : Şu anda kişisel bilgisayarlarda sıklıkla bu arabirim kullanılır. IDE arabiriminin getirdiği sınırlamalar E-IDE ile kalkmıştır. İki kontrolöre izin veren bu arabirim sayesinde bir bilgisayara 4 tane disk veya cd-rom bağlanabilir. Fast-ATA şeklinde de tanımlanan bu arabirim ile yeni işletim tipleri (PIO Modlar) sayesinde daha hızlı diskler kontrol edilebilir. PIO Mode 3 ile saniyede 11.1 Mb,PIO Mode 4 ile ise 16.6 Mb veri transfer hızlarına ulaşılabilir. Oysa IDE arabirimi PIO Mode 2 ile en fazla 8.33 Mb veri aktarım hızına izin verir. Günümüzde bir çok ana kart üzerinde tümleşik olarak E-IDE kontrolcüsü ile gelir.

SCSI (Small Computer System Interface) : Yukarıdaki tüm arabirim standartlarında disklerle veri alışverişi sırasında cpu’ya çok iş düşer. Tüm veri aktarım işleri işletim sistemleri içindeki aygıt sürücülerinin cpu’yu,cpu’nun da kontrolleri uyarması ile olur. Bu problemin üstesinden gelmek için SCSI arabirimi geliştirilmiştir. SCSI genellikle ayrı bir kart olarak bilgisayara takılır,ancak ana kart üzerinde gelenleri de vardır. SCSI kart üzerinde diskten okuma ve yazma işleri için özel tasarlanmış bir işlemci bulunur. Tüm okuma-yazma işlemlerini bu işlemci yürütür ve cpu’ya düşen yükü azaltır. Bir SCSI karta 7 tane aygıt bağlanabilir. Fast SCSI (10 Mb veri aktarım hızı),Wide SCSI (20 Mb veri aktarım hızı),Ultra SCSI (40 Mb veri aktarım hızı) gibi modelleri mevcuttur. Sadece sabit diskler değil, cd sürücüler,yedekleme üniteleri,tarayıcılar da bu arabirimi kullanabilirler.

SABÄ°T DÄ°SKLER, CD-ROM’ LAR ve DÄ°SKETLER

Bilgisayarda bellek, mikroişlemci ve diğer çevre birimler arasında üretilen bilgilerin kalıcı olarak saklandığı ortama sabit disk denir. Bilgiler kalıcı olarak disketlerde de saklanabilir ama disketlerin kapasite ve hızları düşük olduğu için daha çok bilgi taşıma ve kopyalama için kullanılırlar. Sabit disklerdeki bilgilere disketten daha hızlı erişilebilir. Sabit disk, vakumlu (havası alınmış ve sürtünmenin en az indirgendiği) bir metal kutu içerisine yerleştirilmiş disklerden meydana gelir
Sabit disk içerisinde her disk yüzeyini okuyan bir okuma-yazma kafası mevcuttur. Bu kafalar disk yüzeyine deÄŸmeyip tamamen manyetik alan mantığı ile okuma/yazma iÅŸlemi yapar. Gerek disklerin, sürtünmesi en aza indirilmiÅŸ bir kutu içerisinde saklanması, gerekse her disk yüzeyine ait bir okuma-yazma kafasının bulunması bilgilere eriÅŸim açısından çok önemli bir hız kazandırmaktadır. Sabit disklerde bir bölümden baÅŸka bir bölüme aktarılacak bir bloÄŸun ne kadar sürede aktarıldığını referans alan bir mantıkla veri aktarma süresi (data transfer rate) hesaplanabilmektedir. Veri aktarma hızının birimi KB/ms ‘dir. Ayrıca diskin dönme hızını belirten ms cinsinden bir deÄŸerlendirme de mevcuttur. AÅŸağıda çeÅŸitli marka ve model sabit disk parametreleri verilmiÅŸtir:

Marka Model Kapasite Hız(ms)

Conner CP3000 42MB 28

Conner CP30174E 170MB 17

Quantum PRO4OA 42MB 19

Quantmn PR0210A 209MB 15

Yukarıda belirtilen sabit disk modellerinin hız ve kapasitelerini belirleyen unsurlar, aynı zamanda sabit disklerin temel bilgi saklama mantığıyla da ilgilidir. Yani formatlama sırasında disk yüzeylerinde oluÅŸturulan izler (track) gibi. Sabit diskler ayrıca kafa, sektör ve silindir sayılarına göre de ayrılmaktadır. Bir sabit disk kullanıldığı iÅŸletim sistemine uygun olarak formatlandığında silindir denilen bölümlere ayrılır. Disklerin herbir yüzündeki silindir parçası iz olarak adlandırılır. Bu parçalara sektör adı verilir. Herbir sektör .512 Bayt’tan oluÅŸur. Sabit disk, bilgileri sektör ve track’lara göre düzenler

6.1 SABÄ°TDÄ°SK ARABÄ°RÄ°M STANDARTLARI

Yukarıdaki bilgilere göre aşıldığınız bir sabit disk bilgisayar sisteminize uymayabilir. Çünkü çeÅŸitli sabit disk arabirimi standartları vardır. Bu standartlar ST-506, ESDI, SCSI, IDE ‘dir.

ST 506:

ST-506 XT (8080-8086) makinalarda kullanılmış olan standarttır. ST-506 oldukça yavaÅŸ çalışır Bu standardın en olumsuz tarafı tek bir disk baÄŸlayabilmenizdir. ST-506′yı herhangi bir yuvaya takarak kullanabilirsiniz.

ESDI (Enhanced Small Device Interface):

ESDI yani GeliÅŸtirilmiÅŸ Küçük Aygıt Arabirimi, sabit disk arabirim standartlarının ikincisidir. ST-506′ya göre daha hızlıdır. ESDI kontroller ST506′dan daha geliÅŸmiÅŸ bir elektronik yapıya sahiptir.

SCSI (Small Computer System Interface):

Genelde Unix ve Novell istasyonlarında kullanılır. Ancak son yıllarda PC’lerde kullanılmaya baÅŸlanmıştır. SCSI sadece sabit disk ve disket sürücü arabirimi olmayıp aynı zamanda CD sürücü, optik okuyucu, gibi aygıtları da destekleyen bir arabirimdir. Bir SCSI arabirimi aynı anda 7 aygıtı denetleyebilir. SCSI arabirimi ST-506, ESDI ve IDE arabirimlerinden çok daha hızlıdır.

IDE (Intelligent Drive Electronic :

PC’lerde en yaygın kullanılan arabirimdir. Genellikle süper I/O kartı olarak adlandırılan bir kart üzerindedir. Süper I/O kartı, üzerinde 2 seri,1 paralel,1 game port,1 disket sürücü arabirimi ile birlikte bir de IDE arabirimi bulunur.

Ayrıca EIDE, SCSI - 2 ve SCSI - 3 arabirimlerde vardır.

IV. 2. DOS Ä°ÅžLETÄ°M SÄ°STEMÄ°NDE YÃœKSEK KAPASÄ°TELÄ° SABÄ°T DÄ°SK KULLANIMI

DOS İşletim Sisteminde 1024 Silindir Sınırı Nasıl Aşılır:

PC’lerde son zamanlarda yüksek kapasiteli (540MB, 720MB, 1GB) Sabit diskler de kullanılmaya baÅŸlandı. BilindiÄŸi gibi PC ‘lerin çoÄŸu DOS iÅŸletim sistemini kullanıyor. Ve DOS iÅŸletim sistemi de 1024 silindirin üzerini görmediÄŸinden, kapasitesi ne olursa olsun hiç bir Sabit disk 528MB’ın üstüne çıkamıyor.

Bu sorun genellikle, Sabit diski satan firmadan temin edilen bir yazılım yardımıyla çözülüyor. Bu yazılım bir disket işinde, firma tarafından önceden verilmiyor, sizin istemeniz. gerekiyor.

Ancak sorun burada tam olarak bitmiyor. Çünkü bu yazılım bellekte 4KB yer alıyor. Bazı durumlarda ise, bilgisayarınızı A: sürücüsünden açtığınızda (virüs tarama vb. durumlarda C: sürücüsüne eriÅŸemiyorsunuz. Yani C: sürücüsüne eriÅŸmek için tek yol C: ‘den açmak.

Bu sorunun çözümü iki şekilde mümkündür.

1- Ana kartınız bir MR BIOS’a sahip ise, BIOS SETUP’tan Translate seçeneÄŸini YES yapın.

2- 486 Green anakartların kullandığı AWARD BIOS’larda bulunan IDE HDD AUTO DETECTION seçeneÄŸi, bir sabit disk için 3 tane deÄŸer tanımlıyor. Bu deÄŸerlerden silindir sayısı 1024 ün altında olanı seçin.

3- EÄŸer BIOS ‘ta A UTO DEDECTION özelliÄŸi yoksa kendiniz yazmalısınız. Sabit diske ait silindir, kafa, sektör gibi deÄŸerleri yazarken; silindir sayısını ikiye bölüp, kafa sayısını ikiyle çarpın, sektör sayısı sabit kalacak. ÖrneÄŸin: Silindir sayısı 1416, kafa sayısı 16 ve sektör sayısı 63 olan Quantum QLT 730A Sabit disk için deÄŸerler şöyle olacak; 708 silindir, 32 kafa ve 63 sektör.

Son söz: Bu problem geliÅŸmiÅŸ BIOS ‘larla çözülüyor. Ancak eski sürüm BIOS ‘u olanlar yüksek kapasiteli sabit disk kullanmak için, ya önce bahsedilen ve güvenli olmayan yolu kullanacaklar. yada BIOS ‘larını terfi ettirecekler.

6.2 DÄ°SKET VE DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœLER

Disketler, bilgisayarda bilgi kaydetmek ve taşımak için kullanılır. Bir zamanların tek sabit kayıt ortamları olduğu düşünülürse bilgisayarda çok önemli bir yer tuttukları söylenebilir. Disketler sabit disklere göre çok yavaştırlar.

PC’lerde en yaygın kullanılan disketler, 3.5″ 1.44MB’lık olanlardır.

6.2.1 DÄ°SKET TÄ°ÃœRLERÄ°

Disketler kapasite, yüzey sayısı ve yoğunluklarına göre çeşitli türlerdedir. Bu türler şöyle sıralanabilir:

- 720KB’lık : çift yüzeyli (double sided), çift yoÄŸunluklu (double density) DS/DD

- 1.44MB’lık: çift yüzeyli (double sided), yüksek yoÄŸunluklu (high density) DS/HD

- 2.BMB’lık: çift yüzeyli (double sided), geliÅŸtirilmiÅŸ yoÄŸunluklu (extended density) - DS/ED

V.1. 2. 5.25″ DÄ°SKETLER

- 360KB’lık: çift yüzeyli (double sided), çift yoÄŸunluklu (double density)DD/DD

- 1.2MB’lık: çift yüzeyli (double sided), yüksek yoÄŸunluklu (high density) DS/HD

6.2.3 DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœLER

Disketler üzerindeki işlemler (okuma/yazma), disket sürücüler tarafından gerçekleştirilir. Disket sürücü içinde bir kafa mekanizmasına bağlı, iki adet okuma/yazma kafası vardır. Bu okuma/yazma kafaları bir motor yardımıyla hareket ettirilir. Sürücüye takılan disketin iki yüzünü, iki kafanın aynı anda taramasıyla okuma/yazma işlemi yapılır.

Disketin manyetik kaplama yüzeyine kayıt yapmak için MFM (Modified Frequency Modulation/Değiştirilmiş frekans modülasyonu) yöntemi kullanılır. Bu yöntemle veri hücrelerindeki manyetik yapı değiştirilir. Veri, hücrelerde bir değişiklik olup/olmaması ile tanımlanır. Bu manyetik yapı değişiklikleri okuma/yazma kafası tarafından elektrik sinyallerine çevrilir.

Disket sürücü üzerinde bulunan kontrol devresi, bu sinyalleri disket sürücü arabirimine yollar.

Her bilgisayarda bir disket sürücü (driver) bulunması gerekir. Farklı kapasite ve şekilde sürücüler vardır. Bunlar;

360KB, 5,25″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

1.2MB, 5,25″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

720KB, 3,5″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

1.44MB, 3,5″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

2.8BMB, 3,5″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ ‘lerdir.

Günümüz bilgisayarlarında en yaygın kullanılan sürücü 3,5″,1.44MB’lık disket sürücüdür. Bu disket sürücü 720KB ile 1.44MB’lık disketleri okuyup-yazabilmektedir.

6.3 CD-ROM’ LAR

(Compact Disk. Read-Only Memory / Kompakt Disk Salt Okunur Beliek):CD ROM’lar, bazı özel durumlar dışında verilerin sadece okunabildiÄŸi ortamlardır. Bu özel durumlar, okunur/yazılır CD’ler ve kayıt cihazlarıdır.

CD ROM’lar özellikle multimedia uygulamalarının en gözde elemanıdır. Bir CD ROM içerisine büyük bir ansiklopediyi ya da yüzlerce oyunu sığdırmak olanaklıdır. CD ROM’lar görünüş bakımından plakları andırmaktadır. Kapasiteleri ise, disketlerin çok üstünde olup 600MB’a kadar varmaktadır.

Bilgisayarlarda kullanılan CD ROM’lar müzik setlerinde bulunan Compact Disk’ler ile çok benzer olmalarına raÄŸmen, aralarında çeÅŸitli farklar vardır. Bu farklar;

- CD ROM üzerinde hata bulma ve düzeltme özelliÄŸi vardır. Compact Disk’lerde bu özellik yoktur.

- CD ROM’ların üzerine sayısal bilgiler kaydedilir. Yani resim, film, metin ve ses gibi çeÅŸitli veriler. Compact Disk’lere sadece müzik kaydedilebilir.

Bir çok CD ROM sürücüye Compact Disk takılarak müzik dinlenebilir.

6.3.1 CD ROM’UN OKUNMASI

CD ROM’lardaki bilgilere, bilgisayar üzerindeki CD ROM sürücüleri aracılığıyla eriÅŸilir.

CD ROM üzerinde veriler, yani 0 ve 1 dizileri, bir grup girinti ve çıkıntı ile gösterilir. Bu girinti ve çıkıntılar, çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür

Sabit bir hızla dönen CD Rom üzerinde okuma işlemi şu şekilde gerçekleşir:

- Lazer okuyucu kafa bir ışın demeti yollar

- Bu ışın, kafa üzerindeki bir dizi mercekler yardımı ile CD üzerinde belli bir alana odaklanır.

- Lazer ışını, CD’nin plastik kaplamasından geçerek alüminyum tabaka üzerindeki girinti ve çıkıntılardan yansıtılır. Işın, girintiler tarafından kötü, çıkıntılar tarafından iyi yansıtılır.

- Yansıyan ışın elektriksel sinyallere çevrilir.

- Yorumlanan elektriksel sinyaller, verilere dönüştürülerek bilgisayara yollanır.

6.3.2 CD ROM’LAR Ä°LE SABÄ°T DÄ°SK VE DÄ°SKET ARASINDAKÄ° FARKLAR

- Veriler, disk ve disketlerde manyetik bir ortamda saklanır. CD ROM’lar ise üzerlerindeki girinti ve çıkıntılar yardımı ile saklarlar.

- Sabit disk ve disketlerdeki bilgiler okuma/yazma kafaları yardımıyla okunur. CD ROM’larda, diskin yüzeyini tarayan bir lazer okuyucu vardır.

- Disk ve disketler manyetik ortamlardır. CD ROM’lar, optik aygıtlardır.

- CD ROM’lar, disket ve sabit disk gibi manyetik birimlerden daha güvenilir ortamlardır.

6.3.3 CD ROM SÜRÜCÜ

Disket sürücülere benzer bir işlevleri vardır. Bir disket sürücüden farklı olarak, sisteme tanıtmak için ayrıca bir yazılıma sahiptirler

CD ROM sürücüler, bir sabit diske göre ağır çalışmaktadır. Ortalama bir sabit diskin eriÅŸim süresi,15 ms’dir. Bir CD ROM sürücüde bu süre, henüz 350- 500 ms arasındadır.

CD ROM sürücülerin çoÄŸu sadece okuyabilir. Ä°ster müzik ister yazılım olsun bu CD ‘nin içeriÄŸinde bir deÄŸiÅŸiklik yapılamaz. üzerine bilgi yazabilen CD’ler ve bunları okuyabilen sürücüler de vardır. Ancak bunlar, ÅŸimdilik çok pahalıdır.

CD ROM sürücüler dahili ve harici yapıda olabilmektedirler. Bazı CD ROM sürücü modelleri, SCSI arabirimine bağlanmaktadır.

CD ROM sürücüleri, kendi arabirimleri dışında, çeÅŸitli ses kartları üzerindeki ara birimler yardımı ile de sisteme baÄŸlanabilirler. Bu ara birimler CD ROM sürücüyü ve ses kartını üreten firmalara göre deÄŸiÅŸmektedir. Bu konuda yaygın 4 standart Creative, Mitsumi, Sony ve Panasonic’tir. Bu markalardaki CD ROM sürücüler, bu marka arabirimleri taşıyan ses kartları üzerine baÄŸlanabilirler.

Son yıllarda hızla standart haline gelmeye başlayan IDE CD ROM sürücüler ise, sistemdeki sabit disk kablosu üzerinden sisteme bağlanabilmektedir. Ayrıca, bir IDE ara birim yardımı ile de bağlanabilirler.

CD ROM sürücülerin performanslarını belirlemede üzerlerindeki ön bellek etkilidir. Yeni sürücülerin birçoÄŸunda 256 KB’lık ön bellek bulunmaktadır.

CD-ROM sürücüler iki hızlı ve dört hızlı olarak da ayrılmaktadır. Bu hızlar diskin daha hızlı dönmesini sağlayarak, disk üzerinde daha fazla alan taranır. Bu durumda aynı miktarda veriye daha hızlı erişim sağlanır.

CD ROM sürücülerde müzik CD’si çalınabilmesini saÄŸlayan bir yazılım da vardir. Bu yazılım, Compact Disk’te bulunan parçaları, aynı bir müzik setinde olduÄŸu gibi seçerek çalma olanağını verir.

6.3.4 CD ROM SÜRÜCÜ MONTAJI

CD ROM sürücü montajı için, bilgisayar kasası üzerinde uygun bir boşluk olmalıdır.

1. ADIM: Sürücüyü bu boşluğa yerleştirerek yanlarından vidalayın.

2. ADIM: Kasa içinde bulunan güç kaynağından gelen power kablosunu, CD ROM sürücü üzerindeki power girişine takın.

3. ADIM: 40 telli bilgi kablosunu CD arabirimine bağlayın. Bu arabirim;

v bir ses kartı üzerinde olabilir.

v sürücü ile birlikte gelen bir arabirim olabilir.

v sabit disk arabirimi olabilir. Yani sisteme ikinci bir sabit disk takılması gibi.

Hangi arabirim üzerinden bağlantı yapacağınızı belirledikten sonra, veri kablosunu ilgili arabirime takın.

4. ADIM: CD ROM üzerindeki dördüncü bağlantı ise, sesin iletildiği ses kablosudur. Bu kabloyu bilgi kablosunda olduğu gibi ses kartı ya da benzeri bir arabirim üzerine takın. Bu kablo bağlantılarının yönleri için CD ROM ile birlikte gelen kullanıcı kılavuzundan yararlanın.

5. ADIM: Kablo bağlantılarını ve arabirimi gözden geçirin.

6.ADIM: Bilgisayarı açın ve CD ROM sürücü üzerindeki eject düğmesine basın. Sürücü kapağı açılırsa, bu durum, CD ROM sürücü ile arabirim arasında, % 90 bir uyum olduÄŸunu gösterir. Kapak açılmazsa, veri kablosu yanlış takılmıştır yada kullandığınız arabirim, CD ROM sürücü ile uyumlu deÄŸildir. Ya da power kablosu takılmamıştır, CD ROM’a voltaj gelmiyordur.

6.3.5 CD ROM ERİŞİM YAZILIMININ YÜKLENMESİ

Sürücü ile birlikte gelen erişim yazılımının bulunduğu disketi sürücüye takarak yazılımı yükleyin.

CD ROM sürürü ile birlikte gelen yazılımın yüklenmesi, config.sys ve autoexec.bat dosyalarına birkaç satır eklemekten ibarettir.

AÅŸağıda Creative marka CD ROM için, config.sys ve autoexec.bat satırları örnek olarak gösterilmiÅŸtir. Creative’in bu modeli, kendi özel arabirimi ile birlikte kullanılmaktadır.

6.3.6 CD ROM YAZILIM PARAMETRELERÄ°

CONFIG.SYS

DEVICE=C:\SBCD\SBCD.SYS /D: MSCD001 /P: 250 /N:1

AUTOEXEC.BAT’e

C:\SBCD\MSCDEX.EXE /D: MSCD001 /M: IS /V /L:D

Yukarıdaki satırlarda görülen parametrelerin açıklamaları: CONFIG.SYS DOSYASINDAKİLER:

/SBCD.SYS: Creative marka bir CD ROM sürücünün device driver’ı: Aygıt sürücüsü.

/D: Aygıt adı. Bu ad genellikle MSCD001′dir.

/P: Arabirim kartının hangi bellek adresine set(ayar) edildiÄŸini gösterir. SCSI arabirim söz konusu olduÄŸunda bu “P” anahtarı, “S” haline gelmekte ve SCSI ID’yi ifade etmektedir.

/N: Kaç adet CD ROM sürücü olduğunu tanımlanır.

AUTOEXEC.BAT DOSYASINDAKÄ°LER:

/MSCDEX.EXE: Microsoft tarafından yazılmıştır. CD ROM’un herhangi bir sürücü gibi kullanımını saÄŸlar. Diskten nasıl okuma yapılacağını ve bu sürücünün hangi harfle anılacağını içermektedir.

/D: Aygıt adı. Bu seçenekle aygıt sürücünün nerede bulunduÄŸu gösterilir. Config.sys dosyasındaki “/D:” seçeneÄŸi ile aynı içeriÄŸe sahip olmalıdır.

lM:## CD ROM sürücüsü için kaç sektör buffer’ın ayrılacağını gösterir. (1 sektör = 2KB). “M” kullanılmadığı durumlarda 10 deÄŸerini alır.

/V: Buffer için harcanan bellek, o anda yüklü veriler, vb. istatistik değerleri gösterir.

/L: CD ROM’u “D” olarak görmeye yarar. Herhangi bir harf verilmediÄŸi takdirde sistemde varolan sürücü harflerinden bir sonrası kullanılır.

/E: Sistemin Expanded belleğini kullanmasını sağlar.

Aylık Sistem Önerileri ve Donanımların Ortalama Fiyat Listeleri

CPU
Celeron 310.2.13 Ghz 533 Mhz 256 KB L2 Cache 45
Celeron 2.66 GHz 533 MHz 256K 775p 56
Ä°ntel P4 524 3.06GHz 533MHz 1MB HT 775p 84
Ä°ntel P4 531 3.00GHz 800MHz 1MB HT 775p 88
Ä°ntel P4 541 3.20Ghz.800MhzFSB+1 MB L2 Cache 97
Intel P4 D 925 3.0Ghz 800MHz 2×2MB 775p 159
Intel P4 D 945 3.4Ghz 800MHz 2×2MB 775p 181
Intel C2DUO E6300 1.86GHz 1066MHz 2MB 64BIT 775p 202
Intel C2DUO E6400 2.13GHz 1066MHz 2MB 64BIT 775p 239
Intel C2DUO E6600 2.4GHz 1066MHz 4MB 64BIT 775p 348

CPU AMD $
Amd Sempron 64 2800+ 754p 256K 46
Amd Sempron 64 3000+ 754p 256K 59
Amd Athlon XP 3000 Box 64 Bit Soket 939 Venice 74
Amd Athlon XP 3200 Box 64 Bit Soket 939 Venice 79
Amd Athlon XP 3500 Box 64 Bit Soket 939 Venice 99
Amd Athlon XP 3000 Box 64 Bit Soket 940 77
Amd Athlon XP 3200 Box 64 Bit Soket 940 84
Amd Athlon XP 3500 Box 64 Bit Soket 940 100
Amd Athlon 64X2 3600+2000 mhz soket 940 155
Amd Athlon 64X2 3800+2000 mhz soket 940 175
Amd Athlon 64X2 4200+2000 mhz soket 940 209
Amd Athlon 64X2 4600+2000 mhz soket 940 276

MAÄ°NBOARD-AMD $
Epox 9NPAJ SLI nFORCE4 S 939 PCI-E 16x 109
Epox 8NPA7I NF4 DDR SES+LAN+SATA 16X 754P 59
Epox 8HMMI-A S-754 VIA VGA+SES+LAN+AGP8X 59
Epox AMD S754 8KDA7I [NFORCE3 250] U133 62
Epox 9HEAI S-939 VIA DDR400 SES+LAN PCI-E16X 78
Epox 9NDA3J NF3 ULTRA AGP 8x 939 ses+eth ATX 89
Epox MF4 ULTRA AMD S-940(AM2) NVIDA MF4ULTRA AN 99
Epox MGF- 6100-M VGA+SES+ETH+16X S 940 86
Asus A8VE-SE K8T890 DDR SES+GLAN+SATA 16X 939 65

SD RAM $
128 Mb Sd-Pc100 / 133 (8 Chip) 21
128 Mb Sd-Pc133 17
256 Mb Sd-Pc133 29
RD RAM / DDR RAM $
256 Mb DDR - 266 / 333 29
512 Mb DDR - 333 58
256 Mb.DDR - 400 29
256 Mb.DDR2 - 533 29
512 Mb.DDR - 400 56
256 Mb DDR - 400 Kingston 33
512 Mb DDR - 400 Kingston 62
512 Mb DDR2 - 533 54
512 Mb DDR2 - 533 Kingston 69
512 Mb DDR2 - 667 Kingston 70
1 Gb DDR - 400 107
1 Gb DDR - 400 Kingston 118
1 Gb DDR2 - 533 105
1 Gb DDR2 - 533 Kingston 129

MAÄ°NBOARD-P4 $
Asrock Vga+Ses+Eth 478Pin 8X 57
Astrock 775 Ä°65PE SES+ETH+AGP8X ATX 55
Asrock Ä°65GV 800 Vga+Ses+Lan+Sata 8X 775p 55
Intel Ä°945 GNTL LGA VGA+SES+ETH DDR2 ATX 109
Intel Ati GGCL2 VGA+SES+ETH DDR2 ATX 79
Intel D865 GSAL VGA+SES+ETH DDR AGP 775 79
Intel D946GZISSL VGA+SES+ETH M.ATX 94
Intel LEMEONT DP965L TCK GLAN 119
Intel SHREWSBURRY DG965SS VGA+SES+ETH+CORE 119
Asus P5B IP965 Core2 cpu 4D2D800 6SATA 1066 135
Asus P5PL2 I945P DDR2 Ses+Glan+SATA 16X 88
Asus P5LD2-VM SE LGA775 945 DDR2-677 PCIX 86
AsusP5 P5RD2VM RX200 DDR2 Ses+Vga+Glan+Sata 16X 79
Gigabyte 8I945PLGE-RH 945PL DDR2 Ses+Glan+Sata2 16X 77

KASA $
Kasa P4 Çift Fanlı (Usb’li) 28
Kasa P4 Codegen 23
Kasa Aopen ES 50A-A37 300W SÄ°YAH 42
Kasa Asus TA5A1 350P2,0T BSB GA ATX 59
Kas Asus TA 551 PFC Siyah CE 2Fan 4+usb 57
Kasa EwerPower 300W 52

NOTEBOOK UPGRADE ÃœRÃœNLERÄ° $
128 Mb 100/133 Mhz.Ram 45
256 Mb 100/133 Mhz.Ram 94
256 Mb 266/333 Mhz DDR 28
512 Mb 266 Mhz DDR 62
512 Mb 333 Mhz DDR 59
40 Gb Samsung Hdd 2.5″ 55
80 Gb Samsung Hdd 2.5″ 84
80 Gb Toshiba Hdd 2.5″ 101
Pcmcı Ethernet 25

WIRELESS NETWORK $
ASUS WL -167g 54Mbps WÄ°-FÄ° USB 35
WF CNET CWD-854 54Mbps Kablosuz USB 27
WF CNET CWP-854 54 Mbps Kablosuz PCI 27
D-Link DWL-2100AP+ 54Mb Access Point 76
D-Link DWL-G 520 + 108 MBPS PCI 29
D-Link DWL-G 650 + 108 MBPS PCMCIA 29
D-Link 54 MBPS USB 29
USRobotics 125Mbps Wi-Fi USB 5421 39
USRobotics 125Mbps Wi-Fi PCMCIA Eth.5411 39
USRobotics 100Mb Wi-Fi PCI Eth. 5416 39

UPS $
600 Powercom 33
750 W UPS 38
1000 Fenton 54
1000 PowerEwer 52
1200 PowerWhite 61
1600 PowerWhite 76
MGE 54
MGE 107

SCANNER $
Barkod Okuyucu 80mm 27
Mustek 1248 Usb 39
Mustek Bearpow 4800 TA PRO +Dia Usb 112
Mustek 2448 TA+ Dia Usb 72
Mustek Scan Exspress A3 Usb 146

DVD-ROM / DVD-RW $
16x Lg 20
Nec ND-3551A + - 16X DL Siyah 38
Nec ND-4570 + - 16X DL Siyah *YENÄ° 42
Samsung DVD-RW + - 16X DL Siyah 33
Pionner DVD-RW 16X DL 39
Lg DVD-RW 4163B Siyah 16X 35
Lg DVD-RW 4163B Beyaz 16X 35

SOUND $
Quake 4 Kanal 8
Creative AUDIGY-2 ZS 7.1 PCMCIA 24 BIT 119
Creative X-FI PLAT 210
Creative X-FI XTREME 139
Creative SoundBLASTER 5,1 CMSS EAX 23
FAX/MODEM Ä°NTERNAL $
56K Rockwell Pcı Box-Quake 8

FAX/MODEM ADSL $
Asus AAM 6020VI ADSL 4 Port Wireless Modem 97
Alcatel SpeedTouch 330 Usb 32
Airties RT101 ADSL2+ USB+ETH+AP+SPLT 44
Airties RT210 ADSL2+ WÄ°-FÄ° 4 PRT+AP+SPLT 87
Cnet ADSL Usb 26
Cnet ADSL 4 Port 44
D-Link D500T ADSL2 41
D-Link DSL-G 624 T Wirless ADSL Router+Spit 73
Edimax ADSL 4 Port 45
Quake ADSL USB 24
Quake ADSL 4 Port 42
Onixon ADSL Usb 24
USRobotics Skype Telefon 35
USRobotics 9110 ADSL2 WF 1Prt Eth+Voip Telefon 79
USRobotics 9107 ADSL2 4 Port 62
USRobotics 9108 ADSL2 Router Acces Point 111
Zoom 5551-X4 ADSL Router ADSL2 (Dahili Splitter) 59
Zoom 5654-X5 ADSL2 Router (Dahili Splitter) 4Port) 71
Zoom 5590-X6 ADSL2+WÄ°-FÄ° 4PRT+AP+SPLT 87

TV+FM $
Awermedia TV+FM MPEG4- 55
TV PINNACLE PC TV 50E USB 75
Fly Premium34 TV+FM 29
Tv Awermedia DVDB-S Pcı Dijital Tv 59
TV Skystar Digital USB Box External TV 151
SkyStar Dijital TV 73

KLAVYE $
Türkçe Q PS/2 / Seri 3
A4 Tech Q PS/2 5
Türkçe F PS/2 5
Quake Multimedia PS/2 Siyah-Gümüş 8
Quake Multimedia USB Siyah 10
A4 Tech Wireless Keyboard+Optik Mouse 35
Microsoft Value Pack Optik PS/2 23
Microsoft Mul.Keyboard+Opt Mouse RF 50

MOUSE $
A4 Tech PS/2 Optik 8
A4 Tech PS/2 Wireless Optic 20
A4 Tech Wireless Optik Mini 20

DİSKET SÜRÜCÜ $
1.44 Mb Fdd 6
1.44 Mb Fdd Samsung/Sony 7

VGA $
128 Mb.GeForce FX5200 Tv Out 8X 37
256 Mb. GeForce FX5500 Tv Out 8X 55
Asus V9550GE/TD 256Mb DDR 8X 68
Asus EAX550HM512/TD. 256 MB 65
Asus EN 6200TC 512 / TD 256M/A PCI-E 63
Asus EAX1300PRO 256 Mb DDR2 PCI-E ATÄ° 91
Asus EAX1600PRO/TD 512 Mb DDR2 PCI-E ATÄ° 121
Asus EN7300GS/HTD 256MB HDTV DVI 16X 76
Asus EN7600GS(128Bit) SILENT 512MB TV DVI 16X 159
Asus EN7600 GT 2DHT 256MB DDR3 PCI-E ATI 214
Palit GF6600 512Mb PCI-E 16X 101
Quake X550 256MB PCI-E TV OUT 60
PowerColor Atı X1300 128 / 512 Mb HyperMemory 77

HARDDÄ°SK $
Samsung 80 Gb 7200rpm 46
Samsung 80 Gb 7200rpm SATA 2 48
Samsung 120 Gb 7200rpm SATA 2 59
Samsung 160 Gb 7200rpm 8 Cache SATA2 65
Samsung 200 Gb 7200rpm 8 Cache 74
Samsung 200 Gb 7200rpm 8 Cache SATA2 75
Samsung 250 Gb 7200rpm 8 Cache SATA2 79
Samsung 300 Gb 7200rpm 8 Cache SATA2 101
Samsung 400 Gb 7200rpm 8 Cache SATA2 138
Seagate 80 Gb 7200rpm Barracuda 46
Seagate 80 Gb 7200rpm 8Cache SATA 2 48
Seagate 160 Gb 7200rpm 2Cache IDE 63
Seagate 160 Gb 7200rpm 8Cache SATA2 67
Seagate 200 Gb 7200rpm 8Cache IDE 76
Seagate 200 Gb 7200rpm 8Cache SATA2 80
Seagate 250 Gb 7200rpm 16Cache SATA2 89
Seagate 320 Gb 7200rpm 16Cache SATA2 111
Seagate 320 Gb 7200rpm 16Cache IDE 109
Seagate 500 Gb 7200rpm16Cache SATA2 265
Seagate 750 Gb 7200rpm16Cache SATA2 459

USB MEMORY $
256 Mb. Usb Memory KÄ°NGSTON 2.0 12
512 Mb. Usb Memory KÄ°NGSTON 2.0 15
1 Gb. Usb Memory KINGSTON 2.0 24
2 Gb. Usb Memory KINGSTON 2.0 47
CODEGEN MTVGO 512 MB MP3 Player + Araç Kiti 69
CODEGEN MTV GO 1GB MP3 Player + Araç Kiti 97

MONİTÖR - CRT $
17″ Lg F700B 126
17″ Philips 107S61 Flat 117
17″ Philips 107S66 Flat Siyah 118
17″ Philips 107E61 102
17″ Philips 107E-56 Siyah 104
17″ Hyundai Q770 126

MONİTÖR - LCD $
17″ Philips 170S6FS LCD Gümüş 209
17″ Philips 170X6FB LCD Gümüş 263

POWER SUPPLY $
P4 Power Supply 300W 11
P4 Power Supply 400W 15
ASUS A-45GA 450W ATX12V 82

CD-ROM $
52X CD-ROM Lg 18
CD-RW / Combo $
Lg 52×32x52 23
Lg 52×32x52 Siyah 23
Lg 52×32x52×16 Combo - Siyah 29
Lg 52×32x52×16 Combo 29
Samsung 52×32x52 21

YAZILIM $
Windows XP Home Türkçe 89
Office 2003 Basic Türkçe 175
Office 2003 Standart Türkçe 365
OfficeXP 2003 Pro Türkçe OEM 325
OfficeXP 2003 Standart Ä°ngilizce OEM 335
Windows XP Pro Ä°ngilizce 149
Windows XP Pro Türkçe 139

SPEAKER $
PHILIPS MMS260 40W RMS 5+1 (GÜMÜŞ/SİYAH) 65
300W Speaker 5
600W Speaker 7
2000W 2+1 Speaker 23
Creative SBS 370 (2+1) SPEAKER Siyah 26
Creative Inspire 2500 (2+1) Siyah 39
Creative Inspire 4400 (4+1) 45
Creative Inspire 5200 (5+1) 72
Creative PC Works LX520 5.1 59

ANTÄ°VÄ°RÃœS $
Norton Ä°nternet Security 2006 41
Norton Antivirüs 2006 29
MÄ°KROFON $
Kulaklıklı Mikrofon 3
Kulaklıklı Mikrofon (Profesyonel) 7

ETHERNET / BLUETOOTH $
32 Bit Utp 10/100 5
32 Bit Utp 10/100 Cnet 6
32 Bit Utp 10/100 3Com 29
Bluetooth Epx Usb. 30mt. 14
Bluetooth Epox Usb. 250mt. 18

HUB $
Surecom 8 Port Swich/Hub 10/100 13
Surecom 16 Port Swich/Hub 10/100 34
Surecom 24 Port Swich/Hub 10/100 56
Edimax 24 Port Swich/Hub 10/100 65
Cnet 8 Port Swich/Hub 10/100 15
Cnet 16 Port Swich/Hub 10/100 53
Cnet 24 Port Swich/Hub 10/100 65

NETWORK $
Cat5E Kablo (305 Metre) 49
Utp Pense-Çiftli 13
Utp Connektör RJ45 0,15

PRİNTER-NOKTA VURUŞLU €
Epson LX 300 146
Oki 3320 9 pin-80 kolon-387 cps 405
Oki 3321 9 pin-136 kolon-387 cps 455
Oki 520 9 pin-80 kolon-433 cps 460
Oki 521 9 pin-136 kolon-433 cps 503
Panasonic 1150 125
Panasonic 1694 310
Panasonic 3696 363

PRÄ°NTER-MÃœREKKEP PÃœSKÃœRTMELÄ° $
HP Deskjet 1360+Kablo 36
HP Deskjet 2360+Kablo 47
HP Deskjet 5940 Photo Usb+Kablo 73

PRÄ°NTER-OFFICEJET $
DELL Inkjet 922 Hepsibirarada 4800*1200dpi 75
HP OfficeJet 1410 Yaz./Tar./Fot.+Kablo 92
HP OfficeJet F380 Yaz./Tar./Fot.+Kablo 96
HP OfficeJet 4355 Yaz./Tar./Fot./Fax Ahizeli 137
HP OfficeJet 6310 Yaz./Tar./Fot./Fax 219
HP LazerJet 3052 Yaz/Tar/Fot 353
HP LazerJet 3050 Yaz/Tar/Fot/Fax 316

PRÄ°NTER-LASER $
DELL PRINTER Laser 1110 (PG675) Yazıcı 87
DELL PRINTER LAZER 1700(K4845) 117
HP 1018 Laser+Kablo 109
HP 1022 Laser 185
HP 1320 Laser 325
Xerox Laser PHASER 3117 88

VÄ°DEO CAPTURE KARTLARI
Pinnacle Studio MovieBox USB 2.0 Capture Kartı 149
Pinnacle Studio 500 PCI Capture Kartı FW Digital 115
Pinnacle Studio 500 USB Capture Kartı FW Difital 146
Pinnacle Studio 10 700 PCI Capture Kartı FW Digital 195
Pinnacle Studio 10 700 USB Capture Kartı FW Digital 219

CAMERA $
A4 Web Cam 21
Codegen Web Cam 450K 21
Creative Web Cam Notebook 56
Creative Web Cam Instant 40

SARF MALZEME $
PLM CD-R 700MB 0,16
PLM CD-R 780MB 0,22
PLM DVD+R 4.7GB 8X 0,44

————————————-

FIYATLARA KDV DAHIL DEĞİLDİR. %18 İLAVE ETMELİSİNİZ.

FIYATLAR PEŞİN ALIMI GÖSTERİR.

————————————

Bios nedir? Bios Setup Nasıl yapılır?

BIOS ve BIOS Setup Ä°ÅŸlemleri

Basic Input/Output System, yani temel giriÅŸ/çıkış sistemi anlamına gelmektedir. BIOS bilgisayara baÄŸlı bulunan aygıtları belirlemek ve ilk kullanıma hazırlamak için denetler. BIOS’un yaptığı iki iÅŸlem INT 11 H (donatı belirleme) ve INT 12H (bellek boyutunu belirleme)’dir. Ön yükleyiciyi içeren ilk disk sektörüne eriÅŸmek için ise INT 19H’i çalıştırır. Bu program disketteki (disk) bilgileri RAM’a yükler. Bu çoÄŸunlukla DOS (Disk Operating System)’ tur. DOS’un yüklenmesi temel olarak “Command.com, Iosys.sys, Msdos.sys” dosyalarından ibarettir.

BIOS işlemlerini, 2 gruba ayırabiliriz. Birincisi, bilgisayar açıldığındaki başlangıç tanımlarını içeren bölüm; ikincisi sistemin bütün giriş/çıkış işlemlerinin tanımlandığı bölüm.

Bilgisayar sisteminde bulunan Ram yongalarından biri olan CMOS, bilgisayara eklenen çevre birimleri, tarih ve saat bilgisi gibi deÄŸiÅŸiklikleri kontrol eder. CMOS’ ta deÄŸiÅŸiklik yapabilmek için önce CMOS setup a girmemiz gerekir. Bu iÅŸlem genelde;

1- Bilgisayarınızı açtığınızda, RAM sayma sırasında, Del (Delete) veya ESC tuşuna basarak gerçekleşir.

2- Bilgisayar RAM sayma iÅŸlemi ( POST: Power Onself Test) sırasında veya sonra aÅŸağıdaki mesajı görüntülendiÄŸi anda Del (Delete) tuÅŸuna basarak CMOS SETUP’a girebilirsiniz.

Hit < DEL >, If you want to run SETUP

Date : Sisteme ay, gün ve yıl olarak tarih bilgisi girilir.

Time : Sisteme Saat, Dakika ve Saniye olarak zaman bilgisi girilir.

Drive C: Sisteme bağlı olan birinci sabit diskin, silindir sayısı (Cylinders), kafa sayısı(Heads), öndengeleme (precomp), durma bölgesi(Landzone) ve sektör(Sectors) sayısı gibi değerleri yazılır.

Örnek: 80MB’lık Conner marka sabit disk için bu deÄŸerler, silindir sayısı 903, kafa sayısı 4, sektör sayısı 46 ‘dır. Öndengeleme ve durma bölgesi deÄŸerleri bilinmiyorsa 0 alınmalıdır. Yada IDE HDD AUTO DEDECTION bölümünden yararlanılmalıdır.

Drive D: Sisteme bağlı olan ikinci sabit diskin, silindir sayısı (Cylinders), kafa sayısı(Heads). öndengeleme (precomp), durma bölgesi(Landzone) ve sektör(Sectors) sayısı gibi değerleri yazılır.

Drive A: Sisteme baÄŸlı birinci disket sürücü deÄŸeri tanımlanmalıdır. Bu deÄŸerler 720K, 3.5″ / 1.44M, 3.5″ / 360K, 5.25″ / 1.2M, 525″ olabilir.

Drive B: Sisteme baÄŸlı ikinci disket sürücü deÄŸeri tanımlanmalıdır. Bu deÄŸerler 720K. 3.5″ / 1.44M, 3.5″ / 360K, 5.25″ / 1.2M, 5.25″ olabilir.

Video : Sisteme bağlı grafik kartının seçimi yapılır. Bu seçim EGA1 VGA / PGA / MONO veya / CGA olabilir.

Halt On: Sistemin, oluşan hatalara bağlı olarak durmasını belirler. Bir hata anında kullanıcıyı uyarır. Bu hatalar;

No Errors: Ne zaman BIOS sisteme zarar vermeyen bir hata tespit ederse o zaman sistem durur.

All Errors : Herhangi bir hata tespit etsede sistemin açılması durmayacak.

All, But Keyboard: Klavye hatası için sistem açılışı durmayacak ama diğer hatalarda duracak.

All. But Diskette: Sistem açılışı disket sürücü hatası için durmayacak diğerlerinde duracak.

All. But Disk / Key: Sistem açılışı klavye veya disk hatasında durmayacak, tüm diğer hatalarda duracak.

Aynca bu bölümde toplam sistem belleği ve bellek dağılımı da görülmektedir.

SETUP bölümlerinde değişiklik yapmak için kullanılan ortak tuşlar şunlardır;

ESC: Bu bölümden çıkmanızı sağlar.

F1: Ãœzerinde bulunduÄŸunuz satırla ilgili yardım bilgisini görüntüler. ¬­®¯ SETUP’ın çeÅŸitli bölümlerinde ışıklı bandı haraket ettirmenizi saÄŸlar.

PU/PD/+/- : Işıklı bantla üzerinde durduğunuz satırda değişiklik yapmanızı sağlar.

(Shift) F2 : Setup ekranının renkklerini değiştirir.

Virus Warning: Boot sektör viruslerine karşı sabit diski korur. Bu seçenek sabit diski boot sektörüne herhangi bir kayıt yapılmasına izin vermez. Enahled yapılması önerilir. Burada ve tüm seçeneklerde Enabled:Açık, Disabled: Kapalı anlamındadır. Boot sektöre kayıt yapıldığı anda aşağıdaki uyarı görüntülenir.

WARNING !

Disk boot sector is to be modified

Type “Y” to accept write or “N” to abort write

CPU lııterııal Cache: Bu seçenek yardımıyla, mikroişlemcinin dahili önbelleğinin kullanılıp / kullanılmayacağına karar verilir. Bu seçenek Enabled olmalıdır.

External Cache : Ana kart üzerinde bulunan harici önbelleği kullanıma açar yada kapatır. Bu seçenek Enabled olmalıdır.

Boot Sequance : Sistem açılışında (boot) öncelik sırasının hangi sürücüde olacağını belirler.

A, C ; Açılış önceliği A sürücüsüne verildi. Bir açılış disketi takılı ise sistem A: sürücüsünden açacaktır.

C, A ; Açılış önceliği C sürücüsüne verildi. A sürücüsünde açılış disketi takılı olsa bile sistem C sürücüsünden açacaktır. A, C seçeneği önerilir.

Swap Floppy Drive : Bu seçenek Enabled olmalıdır.

Boot Up Floppy Seek : Açılış sırasında disket sürücü aranması.Bu seçenek Disabled olmalıdır. Sistem testi daha az zaman alacaktır. Disket sürücüden gelen motor sesine de duymamış olursunuz

Quick Power On Self Test : Enabled durumunda POST hızlı geçer. Örneğin 1 MB RAM belleğin üstünü test etmez. Disabled durumunda tüm POST normal olarak işler. Hızlı bir sistem açılışı için Enabled durumu önerilir.

Boot Up NumLock Status: Sistem açılışında sayısal tuÅŸ takımını sayısal çalışma biçimine ayarlar. EÄŸer sayısal tuÅŸ takımının sayısal çalışmasını istiyorsanız bu seçenek On olmalıdır. Sayısal tuÅŸ takımı klavyenin en sağında bulunan tuÅŸlar grubudur. Bu seçenek Of’ yapıldığında tuÅŸlar sayı yerine üzerlerinde yazan diÄŸer tuÅŸ (3/PgDn, 7/Home) iÅŸlevlerini görürler.

Boot Up System Speed: Sistem açılışının hızlı olmasını ayarlar. Bu seçenek High olmalıdır.

IDE HDD Block Mode: Bu seçenek sabit diskin bilgi aktarma biçimini ayarlar. Bu seçenek block modunda yada 32 bit aktarma modunda olabilir. Kullanılan sabit diske ve arabirime bağlı olarak ayarlanmalıdır.

Memory Parity Check: EÄŸer kullanılan RAM bellek üzerinde parity (eÅŸlik) biti bulunuyorsa Enabled yapılmalıdır. Aksi takdirde Disabled olmalıdır. Kullanılan RAM lar genellikle parity’siz olduÄŸu için Disabled yapılması önerilir.

Above 1M Memory Test : 1MB’ın üstündeki RAM bellek test edilmeden geçilir. Sistem testinin daha az zaman alması için Disabled yapılmalıdır.

Memory Test Tick Sound : Sistem, RAM sayma sırasında bir ses çıkarır. Bu sesi duymak istemiyorsanız Disabled yapın.

Hit “Del” Message Display : Disabled yapıldığında, SETUP’a nasıl girileceÄŸini gösteren Hit <DEL> if you want to run Setup Mesajı görüntülenmez.

Wait for “F1 ” If, Any Error: Sistemde bir hata oluÅŸtuÄŸunda “F1″ tuÅŸuna basarak SETUP’ a girmenizi bekler. SETUP’ tan düzeltilecek bir hata ise düzeltilir. Bu seçenek Disabled yapılırsa sistemde oluÅŸacak hatalar göz ardı edilir. Enabled yapılması önerilir.

Typematic Rate Setting : Klavyede bir tuşa devamlı basıldığında, çıkan karekter belirli bir gecikmeyle ekranda tekrarlanır. Bu tekrarlanma için seçenek Enabled yapılmalıdır.

Typematic Rate (Chars/Sec): Karekter tekrarlanma hızı karakter/saniye cinsinden seçilir. 6 ile 30 arasında seçilir. Önerilen değer 30C/S dir.

Typematic Rate Delay (Msec): Bir tuÅŸa basıldığında birinci ve ikinci karakter arasındaki zamanı gösterir. 250 ile 1000 Msec arası bir deÄŸer seçilebilir. Önerilen deÄŸer 250 Msec’ dir.

Video ROM Shadow: Video ROM’ un olup olmadığı veya RAM’ a kopyalanıp kopyalanmaya cağını belirler. Video shadow video hızını arttırır. Enabled yapılması önerilir.

Sistem BIOS Shadow: Sistem ROM’ unun RAM’ a kopyalayıp kopyalamayacağını belirler. Enabled yapılması önerilir.

Hard Disk Type 47 RAM Area: Bazı BIOS’ lar sisteme 47 kullanıcı tanımlı sabit disk için 1K’ lık RAM ister. Bu RAM alanının 0:300 Hex’ deki sistem ana belleÄŸinde yada DOS belleÄŸinde yer alması gerektiÄŸini belirler. 0:300 seçini önerilir.

IlO Recovery ( Bus / Onboard): ISA Bus I/O kartının çalışma hızı ile ilgilidir. Genelikle 5/3 olarak ayarlanır.

AUTO Configuration : Bu bölümdeki sisteme ait değerlerin, otomatik olarak ayarlanmasını sağlar.

Hidden Refresh: RAM tazelenmesini mikroişlemci yi durdurmadan yapmayı sağlar. Sistemin hızını etkilediğinden Enabled yapılması önerilir.

Slow Refresh: Sistemi yavaşlatır. Disabled yapılması önerilir.

DRAM Wait State : RAM okuma / yazma eriÅŸimleri için 0 ile 3 arasında bekleme durumu seçilir. Bu ayarlar RAM ‘ın hızına ve ana karta baÄŸlı olarak yapılır. Önerilen deÄŸer 2 dir.

Cache Write Wait State: ÖnbelleÄŸe yazmak için, bekleme durumu kullanılmadan çalıştırılabilir. Önerilen deÄŸer 0 ‘ dır.

Power Management : Güç yönetimi yardımıyla sistemin belirli zamanlarda kullanılmayan birimlerine giden enerji kesiler. Bu şekilde enerji tasarrufu sağlanır. Aynı zamanda bu birimlerin kullanılmadıkları zamanlarda çalışarak yıpranmaları önlenmiş olur. Eğer bilgisayarı devamlı açık tutuyorsanız. Sık sık başından aynlıyorsanız Enabled yapmanız önerilir.

Video Off Method : Monitörün kapanma modundaki görünümü seçilir. Genelde karanlık bir ekran. Blank Screen önerilir.

HDD Standby Timer : Hard Disk ‘in durma zamanı ile ilgili seçenekleri açar. Bu seçenekler ; doze timer select, standby timer select, inactive timer select ‘dir. Bu seçenekler klavyeden bir tuÅŸa basıncaya kadar geçerlidir.

Com Port Activity : Sistemin kullanılmayan com port ile ilgili birimleri kapatması.

Keyboard Activity : Klavye kullanılmadığı zaman, klavyeye giden enerji kesilir.

Ana menüde yer alan bazı bölümlerin işlevleri ise şunlardır.

Load Setup Default : Bu seçenek Setup değerlerini ilk haline getirir. Genellikle, Setup ayarlarıyla içinden çıkılmayacak kadar oynandığı durumlarda kullanılır.

Load SETUP Default (Y / N) ? Y

Password Setting : Sisteminizi sizden başkasının kullanmasını istemediğinizde bu bölüme bir şifre verin. Bu bölüme konan şifre sadece BIOS için veya hem BIOS hemde sistemin tümü için geçerlidir. Sisteme şifre konması iki aşamalı gerçekleşir.

ENTER NEW PASSWORD l YENÄ° ,SÄ°FREYÄ° GÄ°RÄ°N……

RE ENTER PASSWORD l YENİ ŞİFREYİ TEKRAR GİRİN

IDE HDD Auto Dedection : Sisteme bağlanan IDE sabit disk değerlerinin, otomatik olarak BIOS tarafından yazılması sağlanır.

Save & Exit Setup lWrite to Cmos And Exit : BIOS SETUP ta yapılan ayarları saklayarak çıkarlar. BIOS SETUP’ta bu iki seçenekten biri bulunabilir. Ä°ki seçenekte aynı iÅŸlevi görür.

WRITE to CMOS and EXIT ( Y l N ) ? Y

Exit Without Saving / Do Not Write to Cmos and Exit : BIOS SETUP’ ta yapılan deÄŸiÅŸiklikleri kaydetmeden çıkmak için kullanılır.

DO NOT WRITE TO CMOS AND EXIT ( Y / N ) ? Y

DO NOT WRITE TO CMOS AND EXIT ( Y l N) ? Y

Hard Disk Utility : Bu bölüm yardımıyla sabit diskte oluşan fiziksel sorunları giderebilirsiniz. Bu bölümden yapılacak formatlama (low level format) tüm bilgileri geri alınamayacak biçimde silecektir. İşletim sisteminin yaptığı mantıksal formatlamanın farkı, formatın geri alınabilmesidir.

Sisteme baÄŸlı olan sabit disk’in parametrelerini, ekranın üst yarısında bulunan sabitdisk parametreleriyle karşılaÅŸtırın. Sonra Hard Disk format seçeneÄŸini seçin. Atlama (interlave), bozuk izler(bad tracks) ve devam (proceed) seçeneklerini yanıtlayarak format iÅŸlemini baÅŸlatın. Bozuk izler ayrı bir pencere içinde görüntülenir.

Bellekler - Ram, Rom, Ddr, Sd

BELLEKLER

Bellek,bilgisayarda bir programla ilgili bütün komut ve verilerin işlem görmek üzere depo edildiği, değişik işlemler sırasında oluşan ara ve sonuç bilgilerinin saklandığı kayıt ortamlarıdır.

5.1 RAM BELLEK

Bilgisayarlarda temel hafıza birimi RAM (Random Acces Memory - Rastgele EriÅŸimli Bellek)’dir. RAM’a okunur-yazılır bellek de denebilir. RAM’daki bilgilere eriÅŸim, disk ya da disketlerdeki bilgilere eriÅŸimden çok daha hızlıdır (ortalama 60,70ns). Ancak RAM’daki bilgiler geçici olarak saklanır. Sistemi kapadığınızda bilgiler yok olacağından RAM’daki bilgilerin sabit kayıt ortamlarına aktarılması gerekmektedir.

RAM’lar birbirinden tamamen bağımsız hücrelerden oluÅŸur. Bu hücrelerin herbirinin kendine ait sayısal bir adresi vardır. Her hücrenin çift yönlü bir çıkışı vardır. Bu çıkış veriyoluna (data bus) veriyolu da mikroiÅŸlemciye baÄŸlanır. Bu adresleme yöntemi ile RAM’daki herhangi bir bellek hücresine, istendiÄŸi anda diÄŸerlerinden tamamen bağımsız olarak eriÅŸilebilir. Ä°ÅŸte Random Acces Memory adı da buradan geliyor. RAM’da doÄŸrudan-doÄŸruya istenen kayıda ya da hücreye eriÅŸilebilir.

RAM’ları SRAM (SIMM-Statik Ram) ve DRAM (Dynamic Ram) olarak ikiye ayırabiliriz.

DRAM ‘lar üzerlerindeki kapasitörlerin elektriksel olarak yüklü olup olmamasıyla bilgiyi temsil ederler.

SRAM’lar ise bir dizi anahtar (açılıp kapanan - kapılar) olarak düşünülebilir.

Simm RAM’lar 256KB, 1MB, 4MB, BMB, l6MB ve 32MB’lik olarak üretilmiÅŸlerdir.

Bir SIMM RAM modülü 8 adet RAM yongasından meydana gelir. Yongalar genelde 44256 adıyla bilinen DIP RAMdır. 44256′lık yongaların her biri 128KB’tır. Ancak SIMM RAM modüllerinin bir çoÄŸunda dokuzuncu bir DipRAM Yongası vardır. Bu yonga “parity biti” (eÅŸlik biti) olarak adlandırılır. Bu bit, belleÄŸe saklanan bir bayt bilginin doÄŸru saklanıp saklanmadığını kontrol etmek için kullanılan bir yongadır. Bazı SIMM modüllerinde “51000″, “441000″ yongası da kullanılır. 8 adet yonga olmasının nedeni ise, simm üzerinde bir yongaya bir bit gelecek ÅŸekilde yerleÅŸir ve bu ÅŸekilde sistem bir baytlık bilgiyi istediÄŸinde sekiz yonga birleÅŸip 1 baytı oluÅŸturur. 1MB’lık RAM modülleri son yıllarda “4240″‘lık 3 adet RAM yongası kullanarak da üretilmekte. 3. RAM yongası yine parity bit’i yongasıdır. AÅŸağıda SIMM RAM Modüllerindeki yongalar gösterilmiÅŸtir.

8 adet 44256′lık Ram yongası 2 adet 4240 yongasına eÅŸittir.

RAM’ların hızına gelince, bu da bir yonganın bir bit bilgiyi iÅŸlemciye yollama zamanına baÄŸlı olarak ölçülmektedir. Birimi ise nano saniye (ns)’dir. Ortalama RAM hızları, 60-70ns’dir.

Bir PC’de RAM belleklerin kullanım alanlarına göre incelenmesinde, üç tür bellek tipiyle karşılaşılır.

- Geleneksel Bellek (Conventional Memory): 1 MB’a kadar olan bellektir. 1MB’lık bellek bölümünün, 384KB’lık kısmı VideoRam, AdaptörRom, EMS Window RAM ve ana kart üzerindeki BlOS için kullanılmaktadır. 640KB’lık kısmından da geleneksel bellek olarak yararlanılmaktadır.

- Uzatılmış Bellek (Extended Memory): 1MB’ın üstündeki bellektir. Uzatılmış bellek sınırı 80286′larda l6MB’a, 80386 ‘larda 4 GB’a kadar çıkmaktadır.

- Genişletilmiş Bellek (Expanded Memory): Genişletilmiş bellekten normal bellek gibi değil, ancak veri depolayıcısı olarak yararlanılabilmektedir. 832-896KB arasındaki pencere, video RAM üzerinde kaldığından, DOS buraya ulaşamamakta, dolayısıyla da buraya gerçek program depo edilememektedir

Bu baÄŸlantı tekniÄŸi, bellek sayfalaması olarak, ana bellekteki 16KB’lık pencere dilimleri de fiziksel sayfa olarak tanımlanmıştır.

64KB’lık pencereden, geniÅŸletilmiÅŸ belleÄŸin 32MB’lık alanına, geniÅŸletilmiÅŸ bellek yöneticisi (Expanded Memory Manager -EMM) tarafından ulaşım saÄŸlanmıştır.

5.2 ROM BELLEK

ROM bellek, Read Only Memoıy, yani, Sadece Okunur Bellek anlamına gelmektedir. Bu bellek türünde bilgiler kalıcı olarak ROM yongasının içine kopyalanmıştır. Bu nedenle deÄŸiÅŸtirilmeleri olanaklı deÄŸildir. Ancak içerisinde geçici olarak deÄŸiÅŸtirilebilecek bölümler de vardır. ROM’un görevlerinden birisi, bilgisayarın hiç silinmeyen temel sistem bilgilerini içermesidir. Ya da bir çevre birimine görevini bildiren iÅŸlevlere ve yazılıma sahiptir.

ROM’lar RAM belleklere göre veri aktarma hızı ve kapasite yönünden çok düşüktürler. Bu nedenle geliÅŸtirilmiÅŸ olan Shadow RAM (gölge hafıza) tekniÄŸi yardımıyla, bilgisayar boot (açılış) sırasında RAM bellek üzerinde Shadow RAM adıyla bir alan oluÅŸturur ve ROM’daki bilgilerin (lutin bilgiler) bir kısmı bu alana aktarılır. Daha sonra bilgisayar bu bilgilere gereksinim duyduÄŸunda ROM bellek yerine daha hızlı olan RAM bellek birimlerinden yararlanır.

ROM’lar genel olarak dört gruba ayrılır. Bunlar;

MPROM (Masceble Programınable Read Only Menıory / Maske Programlı Rom Bellek)

PROM (Prog

Üreticisi tarafından diğer ROM belleklerde olduğu gibi programlanır. Özel bir programı maskelemek amacıyla hazırlanır. Bu tür, ucuz ve bit yoğunluğu en yüksek olan bellektir.

rammable Read Only Memory / Programlanabilir Rom Bellek)

Kullanıcı tarafından, Rom Programlayıcı adı verilen özel bir devre ile programlanabilir. Ancak bu işlem bir kere yapılabilir. Daha sonra değiştirilemez.

EPROM (Erasable Programmable Read Only Memory / Silinebilir Programlanabilir Rom Bellek):

PROM belleğe benzer. Ondan farkı silinebilmesi ve yeniden programlanabilmesidir.

Silme işlemi ultraviole ışınları ile yapılır. Işın, koruyucu gövde üzerindeki quartz ile kapatılmış küçük bir pencereden verilir.

EAROM Ve EEROM (Electirically Alterable Read Only Memory & Electrically Erasable Rom / Elektriksel Yolla DeÄŸiÅŸtirilebilir Rom Bellek):

En iyi ROM türüdür. Devrede iken elektriksel yolla deÄŸiÅŸtirilebilir veya silinebilir. Bunun EPROM’a göre en önemli üstünlüğü bir bölümünün silinebilmesidir.

Bir PC’nin en temel iÅŸlemleri yapabilmesini tanımlayan ROM bellek ise BIOS olarak adlandırılmıştır.

Ekran Kartları Nedir? ( Grafik )

GRAFÄ°K KARTLARI

Ekranda oluşacak görüntü; işlemci ile monitör arasında bir arabirim olan grafik kartı tarafından toplanır. Bilgisayarın oluşturduğu bilgiler, grafik kartı tarafından monitöre video sinyali olarak gönderilir. Grafik kartları genel olarak dört bölümden oluşur. Bunlar,

- Ekran belleÄŸi,

- Video denetleyici

- Video RAM

- Karakter üretici.

Video RAM’da saklanan bilgiler, video denetleyicisi tarafından düzenli aralıklarla okunarak bu bilgiler monitöre gönderilir.

Grafik kartları 18.4 KHz.- 56.0 KHz. arasında yatay tarama, 5OHz - 70Hz arasında düşey tarama frekanslarında çalışmaktadırlar. Bu tarama hızları kullanıldıkları monitörle uyumlu olmak zorundadır.

Düşey tarama hızı ekranın ne kadar sıklıkla yenileneceğini, yatay tarama hızı ise, piksel satırlarının ne kadar hızlı oluşturulacağını belirler.

Grafik kartları çözünürlük, renk ve hızlarına göre çeşitlere ayrılmaktadır. Bazıları şunlardır:

4.1 MDA (MONOCHROME DISPLAY ADAPTER):

PC’lerin ilk yıllarında en çok kullanılan kartlardır. Monochrome ekranlarda kullanılan bu kartlar, sadece harfleri, sayıları ve ASCII (American Standard Code for Information Interchange) karakter setinde bulunan özel simgeleri gösterebiliyordu. €özünürlüğü, 720×350 piksel’dir.

80 karakter alabilen, 25 satır görüntüleyebilen, 4KB’lik bir video RAM’ı vardır.18.4KHz yatay, 50 Hz düşey frekanslardadır.

4.2 CGA (COLOR GRAPHICS ADAPTER):

IBM tarafından üretilen ilk renkli grafik kartıdır.16 renk gösterebilen CGA, monokrom ekranlarla da uyumlu çalışmaktadır.

16 renkte 160x 100 piksel, 2 renkte 640×200 piksel çözünürlüğü vardır 15.7KHz yatay, 60Hz düşey frekanslardadır. 64KB video RAM’ı vardır.

4.3 EGA (ENHANCED GRAPHICS ADAPTER):

EGA kartı, CGA’dan sonra çıkarılan ve çok daha geliÅŸmiÅŸ olan bir karttır. I6 renkteki ekran çözünürlüğü, 640*350 piksel’e yükselmiÅŸtir.

64KB ile 256KB arasında video RAM’a sahip olabilmektedir. 640×350 piksellik çözünürlükte 80 karakter x 43 satır görüntülenebilir. 18.4-22.OKHz. yatay, 50-60Hz düşey frekanslardadır.

4.4 VGA (VIDEO GRAPHICS ARRAY)

Kullanılan en yaygın ve en iyi grafik kartıdır. Önceki tüm kartlara oranla çok daha iyi bir görüntü kalitesi sunar. Diğer kartlardan farklı olarak analog sinyaller kullanır.

256 rengi görüntüleyebilir. Video RAM’ı 256KB ile 2 MB arasında deÄŸiÅŸmektedir.

VGA kartın önceki tüm kartlardan farkı, monitöre sayısal sinyal yerine analog sinyal göndermesidir. Sayısal sistemde, görüntü birkaç ayrı tel üzerinden monitöre iletilmekteydi. Analog sistemde ise görüntü video sinyalinin voltaj seviyesine bağlı olarak iletilir.

VGA kartları üzerinde sayısaldan analoga çevirici (DAC / Digital - to - Analog Converter) devreler vardır. BIOS’u kendi üzerindedir.

Ayrıca XGA (Extended Graphics Adapter), PGA (Professional Graphics Adapter) gibi, yoğun görsel uygulamalarda kullanılan grafik kartları da mevcuttur.

MikroiÅŸlemciler Tarihi GeliÅŸimleri Ä°ÅŸlemci Tarihi

Mikro işlemcinin yapısını oluşturan birimler :

Kontrol birimi:

Bütün komutlar buradan işletilir. İşlenen komuta göre mikro işlemci içerisindeki bir adresteki veri değiştirilir yada bir verinin işlemci içindeki başka bir bölüme aktarılması sağlanır.

İletim yolları (Bus) :

İletim yolları işlemci ile bilgisayarın diğer birimleri arasındaki bağlantıları sağlayan iletkenlerdir. Üç tip iletim yolu vardır : Veri yolları (Data Bus), Adres yolları (Adress Bus), Kontrol Yolları (Control Bus).

Kaydedici (Register) :

Mikro işlemci ile bellek ve giriş/çıkış (I/O-Input Output) kapıları arasındaki bilgi alışverişlerinin çeşitli aşamalarında,bilginin geçici olarak depolanmasını sağlar. Kontrol biriminin doğrudan bağlandığı bellek birimleridir.

Sayıcılar (Counter) :

Sayıcılar işlemi yapılacak komut ve verilerin adreslerini taşıyarak,bilgisayarın çalışması sırasında hangi verinin hangi sırada kullanılacağını belirler.

Giriş çıkış devreleri :

Bu devreler mikro işlemcinin yalnızca giriş ve yalnızca çıkış yapan veya giriş çıkış yapan birimleriyle bağlantı kurduğu devrelerdir.

Aritmetik mantık birimi (Aritmetik Logic Unit / ALU) :

Mikro işlemcinin, birinci derece önemli kısmıdır. Toplama,çıkarma gibi işlemleri yapar.

Kayan nokta birimi (Floating Point Unit / FPU) :

Matematik işlemci olarak ta bilinir. Cpu içinde yoğun matematik işlemleri yapan birimdir.

İşlemci kesirli sayılarla uğraşırken çok vakit kaybeder. Özellikle trigonometrik,köklü ve üstel işlemlerde bir çok işlemi aynı anda yapması gerektiğinde yavaş kalır. Bu tip işlemlerin yapılması için bir yardımcı işlemci gerekir.

GÄ°RÄ°Åž BÄ°RÄ°MÄ°

Bilgisayar veri girişini sağlayan birimlere, giriş birimi (input device)adı verilir. Bu birimler,diş ortamdan bilgisayarın dış ortamına veri veya komut aktarılmasını sağlar. En yaygın olarak kullanılan giriş birimi klavye ve mouse’dur (Fare).

MERKEZÄ° Ä°ÅžLEM BÄ°RÄ°MÄ° (CPU)

Merkezi işlem birimi (CPU - Central Processing Unit), bilgisayarın en önemli parçasıdır. Bilgisayar üzerinde yapılan tüm işlemler, bu birim tarafından gerçekleştirilir ve denetlenir. Bu birimler genel olarak şu şekilde incelenebilir:

Aritmetik ve Mantık Birimi

Bilgisayara verilen matematiksel ve karşılaştırma işlemleri bu birim tarafından yapılır.

Kontrol Birimi

Bilgisayarda yapılan tüm işlemleri kontrol eder. Giriş ve çıkış birimlerinin denetimini, bellek ile ilgili işlemleri, komutların yorumlanmasını ve bilgisayarın bir bütün olarak çalışmasını sağlar.

Bellek Birimi (Hafıza-Memory)

Programların üzerine yüklenip çalıştırıldığı, tüm işlemlerin yapıldığı ve bilgilerin geçici olarak saklandığı yere bellek birimi denir. Bilgisayar kapandığı anda bellekte bulunan bilgiler kaybolur. Bellek kapasitesi bilgisayarlarda farklılıklar gösterir. Bilgisayarlarda genel olarak iki çeşit bellek türü vardır.

Rom Bellek (Read Only Memory)

Bu bellekteki bilgiler silinmez, değiştirilemez, sadece okunabilir. Bilgisayar üreticisi firmalar tarafından bu belleğe bilgiler önceden yerleştirilir. Burada, bilgisayarın açılışı ile ilgili kodlar bulunur. Bilgisayar, ilk açıldığında bu bellekteki bilgilere göre işlemlere başlar.

Ram Bellek (Random Access Memory)

Bilgisayardaki tüm verilerin, iÅŸletim sisteminin ve programların çalıştırıldığı yerdir. Bilgisayar kullananlar, tüm iÅŸlemlerini bu bellek üzerinde gerçekleÅŸtirirler. Bu belleÄŸe ana bellek adi verilir.Bilgisayarda çalıştırılacak program, bellek kapasitesinden büyükse, program çalıştırılamaz. ÖrneÄŸin; bir yazı defterinin 100 sayfa olduÄŸunu kabul edelim. Her sayfaya 40 satır ve bir satıra da 60 karakter yazabilirsek; defterin bir sayfasına 60×40= 2400 karakter yazılabilir. Bir sayfaya 2400 karakter yazabildiÄŸimize göre 100 sayfalık bir deftere 100×2400=240.000 karakter yazabiliriz. 640 KB’lik ana belleÄŸe sahip bilgisayara, aynı anda yaklaşık 3 defter dolusu yazı girilebilir. Bilgisayarda yer alan bellek bölümlerinin kapasitelerine göre ifade ediliÅŸi aÅŸağıdaki ÅŸekildedir:

Bellek Bölümü Kapasite Değeri (KB)

Ana Bellek (Base Memory) 0 - 640

Uzatılmış Bellek (Extended Memory) 641 - 1024

Genişletilmiş Bellek (Expanded Memory) 1025’ten yukarısı

ÇIKIŞ BİRİMİ

Bilgisayarın iç ortamında işlenmiş verileri dış ortama aktarmayı sağlayan birimlere, çıkış birimi (Output device) adı verilir. En çok kullanılan çıkış birimleri, ekran ve yazıcıdır. Bazı çıkış birimleri, hem giriş hem de çıkış ünitesi olarak kullanılır. Örneğin; disk veya disket içine bilgi yazdırıldığında çıkış birimi, içerisinden bilgi alındığında ise giriş birimi olarak kabul edilir. Bilgisayarın giriş ve çıkış birimlerinden bazıları şunlardır:

YAN ÃœNÄ°TE

 

GÄ°RÄ°Åž BÄ°RÄ°MÄ°

 

ÇIKIŞ BİRİMİ

 

Klavye

 

x

 

-

 

Ekran

 

-

 

x

 

Yazıcı

 

-

 

x

 

Çizici

 

-

 

x

 

Optik Okuyucu

 

x

 

-

 

Mouse

 

x

 

-

 

CD

 

x

 

-

 

Disket

 

x

 

x

 

Sabit Disk

 

x

 

x

 

KartuÅŸ

 

x

 

x

 

Optik Disk

 

x

 

ı

 

Tarayıcı (Scanner)

 

x

 

-

 

Modem

 

x

 

x

Merkezi Ä°ÅŸlem Birimi (MÄ°B)

Bilgisayarın içerisinde bulunan bileşik bir kartı ifade etmek amacıyla MİB, CPU ve mikro işlemci ifadeleri kullanılır. Bilgisayarda bulunan tüm elektronik parçalar ne yapacaklarına dair emirleri MİB‘den alırlar. MİB, kullanıcı tarafından verilen komutları yorumlar, komutlara uygun programları çalıştırır ve isteklerimizi yerine getirir.Bilgisayarın, bir toplama işlemini yapabilmesi için bir dizi devreyi açıp kapatması gerekir. Bu işlemleri çok kısa sürede ve eş zamanlı olarak yapar. Bu eş zaman işlemi gerçekleştiren MİB’e bağlı bir saattir (Kuarts Kristal). Saatin her vuruşunda bilgisayar birçok elektriksel işlemi gerçekleştirir. Bu saatin ürettiği darbeler Mega Hertz (Mhz) olarak adlandırılan birimle ölçülür.33 Mhz hıza sahip bir bilgisayarın sistem saati 1 saniyede 33.000.000 kez çalışıyor demektir. Mhz değeri büyüdükçe, bilgisayarın çalışması da hızlanacaktır.Bir kişisel bilgisayarın hızı, mikro işlemcisinin hızına ve birim zamanda işlediği sözcük boyuna bağlıdır. Mikro işlemcisinin hızı ise, bir saniyede yapilan işlem sayısı ile ölçülür. Sözcük boyu ise, bilgisayarın birim zamanda işleyebildiği bit sayısıdır. Bu değer 8, 16 ve 32 olabilmektedir. Mikro işlemciler belirli numaralarla ifade edilirler.

Mikro İşlemci Türleri

8080: İşlem hızı 4.77 Mhz’dir. Kontrol edildiği bellek 1 Mb’dir. 8 Bit sözcük boyunu kullanır.

80286:İşlemler 6 ile 20 Mhz oranında değişebilmektedir. 16 MİB’e kadar belleği kontrol edebilmektedir. 16 Bit sözcük boyu kullanmakta olup, çoklu işlem yapabilme yeteneği bulunmaktadır.

80366:İşlem hızı 33 Mhz’e kadar çıkabilmekte, 4 GB’a kadar ana belleği kontrol edebilmektedir. 80386 DX 32 Bit sözcük boyu, 80386 SX ise 16 Bit sözcük boyu kullanılabilmektedir.

80486: 80386’a matematik işlemci eklenerek geliştirilmiş bir işlemcidir. Ön bellek denetleyicisine sahiptirler. 486 SX veya 486 DX olarak adlandırılırlar.

80586:Pentium olarak adlandırılırlar. Pentium Latince 5 anlamına gelmektedir: 60-400 Mhz arasında işlem hızı olabilmektedir.

3 MÄ°KROÄ°ÅžLEMCÄ°LER

Mikroişlemci, kısaca CPU (Central Processing Unit / merkezi işlem birimi) olarak adlandırılır. Bilgisayarın en önemli ögesidir. Bu nedenle bir beyine benzetilebilir. Elektronik bir beyin olarak düşünebileceğimiz mikroişlemci, bir bilgisayarın yapacakları ile ilgili tüm komutları verir.

Transistöründen yongasına kadar bilgisayarı oluşturan bütün elemanlar, emirleri mikroişlemciden alırlar. Bilgisayarda ya da çevre birimlerinde olup biten her şey, mikroişlemci tarafından yollanan sinyallerle gerçekleştirilir ve denetlenir.

Mikroişlemcinin, belirli bir zamanda neler yapacağını ise, klavye, fare vb. çevre birimler yoluyla bilgisayar kullanıcısı belirler. Kullanıcının komutlarını anlayan, yorumlayan ve bu yoruma göre işlem yaparak kullanıcının isteğini yerine getiren yine mikroişlemcidir.

Günümüzde, bir mikroişlemcinin tek başına yaptığı işi, eskiden yüzlerce eleman (transistör vb), büyük bir levha üzerinde bir araya gelerek yaparlardı. Bu dmum hem yer hem de işlem hızı bakımından büyük sorunlar doğurmaktaydı. Bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, bir zamanların büyük bir levha üzerinde, yüzlerce devrenin yaptığı işi tek bir devrenin (integrated circuit /tümleşik devre) yapmasınıı sağlamıştır. Bu devreler yonga olarak adlandırılır. Gelişmiş bir mikroişlemciyi oluşturan yonga, yaklaşık üçmilyon transistörden oluşuyor.

MİKROİŞLEMCİLERİN YAPISINI OLUŞTURAN BÖLÜMLER

Mikroişlemci yaptığı tüm işleri kendi içindeki, mükemmel bir yapılanmaya borçludur. Bu yapı çeşitli bölümlerden oluşmaktadır.

a. Kontrol Birimi

Bütün komutlar burada işletilir. işlenen komuta göre mikroişlemci içerisindeki belli bir adresteki veri değiştirilir yada bir verinin işlemci içindeki başka bir bölüme aktarılması sağlanır.

b. İletim Yolları (Bus)

İletim yolları, mikroişlemci ile bilgisayarın diğer birimleri arasındaki bağlantıları sağlayan iletkenlerdir.

İletim yolları 3 gruba ayrılır.

1- Veri yolları (Data Bus)

2- Adres yolları (Adress Bus)

3- Kontrol yolları (Cotrol Bus)

c. Kaydedici (Register)

Mikroişlemci ile bellek ve I/O kapıları arasındaki bilgi alış-verişlerinin çeşitli aşamalarında, bilginin geçici olarak depolanmasını sağlarlar. Kontrol biriminin doğrudan bağlandığı bellek birimleridir.

d. Sayıcılar (Counter)

Sayıcılar, işlemi yapılacak komut ve verilerin adreslerini taşıyarak, bilgisayarın çalışması sırasında hangi verinin hangi sıra ile kullanılacağını belirlerler.

e. Giriş- Çıkış Devreleri

Bu devreler mikroişlemcinin, yalnızca giriş ve yalnızca çıkış yapan veya giriş-çıkış yapan birimleri ile bağlantı kurduğu devrelerdir.

f. Aritmetik Mantık Birimi (ALU)

Mikroişlemcinin, birinci derecede önem taşıyan bir birimidir. Toplama, çıkarma gibi basit matematiksel işlemleri yapar.

g. Kayan Nokta Birimi (FPU)

Matematik işlemci olarak da bilinir. Mikroişlemcide, yoğun matematik işlemleri yapan birimdir. Mikroişlemcinin işlem gücünü belirlemektedir.

3.1 MÄ°KROÄ°ÅžLEMCÄ° TÃœRLERÄ°

Mikroişlemcilerin tür ayrımı, aynı anda işleyebildiği bit sayısına göre yapılmaktadır. Bugüne kadar üretilmiş olan mikroişlemci türleri:

1. 4 bitlik mikroiÅŸlemciler

2. 8 bitlik mikroiÅŸlemciler

3. 16 bitlik mikroiÅŸlemciler

4. 32 bitlik mikroiÅŸlemciler

5. 64 bitlik mikroiÅŸlemciler

Sistemlerin gösterdiği gelişime göre yapılan dönemsel ayırım da KUžAK olarak adlandırılır. Bu bölümde, 32 ve 64 bitlik mikroişlemciler incelenmiştir.

32 Bitlik MikroiÅŸlemciler

32 bit mikroişlemciler veri yoluna 32 iletken ile bağlanmış olan ve aynı anda 32 bit uzunluğundaki bir kelimeyi işleyebilen mikroişlemcilerdir. Bu 32 bitlik bilgi 16+16 veya 8+8+16 ve 4 adet 8 bitlik kelimelerden oluşabilir.

Intel 80486 MikroiÅŸlemcisi:

Intel firması yürüttüğü geliÅŸtirme projeleri uyarınca I80386′lardan sonra 10 Nisan 1989′da I486DX’i piyasaya sürdü. Bunun I386DX’lerden belirgin farkı, pin sayısında, taşıdığı transistör sayısında ve dolayısıyla da saniyedeki iÅŸlem sayısında (Million Per Second-MIPS) idi.

I486DX’i takiben, I486SX ve I486DX2 versiyonları üretildi. Bütün bunlar, birbirleri ve I386 ailesi ile uyumlu olmasına karşın, özellikle MIPS olarak hız bakımından aralarında bazı farklılıklar bulunmaktadır.

I386 ve I486 ailesinin baÅŸlıca özellikleri tablo 2.1′de verilmiÅŸtir.

Intel 486DX, 486SX ve 486DX2 arasındaki yukarıda belirtilen ayrıntıların dışında yonga yapıları ve pin bağlantıları aynıdır.

Tablo 2.1 ‘de verilen deÄŸerler dışında kalan bazı farklılıklar da ÅŸunlardır;

Yalnızca I486DX2′de saat katlayıcı (clock doubler) vardır. Bu ÅŸekilde mikroiÅŸlemci iç devresi, diÄŸer devrelere göre 2 kat daha hızlı çalışmaktadır.

I486DX ve DX2′lerde ve 486SX’in plastik kılıflı düz gövdeli (Plastic Quad Flat Pack- PQFP) versiyonunda çevrim test devresi (Boundary Scan Control) vardır. Normal SX’lerde bu giriÅŸ-çıkış konulmamıştır.

Intel486SX MikroiÅŸlemcisi:

Intel 486SX mikroişlemcisi, I80486 ailesinin güçlü ve gücüne oranla daha ucuz olan bir türüdür. 486DX mikroişlemcisinin bir türevidir.

Genel özellikleri

v Gelişmiş mikrodevre özelliğine sahiptir. CHMOS IV ve CHMOS V teknolojisi ile üretilmiştir.

v Yüksek işlem performansına sahiptir.

v 16, 20, 25, 33, 40 MHz’lik saat frekanslarında çalışır.

v 25 MHz’de 80 MBayt/sn gibi yüksek bir iÅŸlem kapasitesi vardır.

v Kaydediciler 32 bitliktir. 8 veya 16 bit veri ile de çalışır.

v €oklu komut seti.

v Cache belleklidir. Böylece çalışma hızı artmaktadır.

v 486SX “PQFP” tipinde I96 pinli, “Grid arrey” tipinde 168 pinlidir.

v 8 Kbaytlık kod ve veri (Code, Data) cache’ine sahiptir.

v Sayfalandırılmış (paged), göreli (virtual) bellek yönetimi (Memory Management) vardır.

v Kullanılması kolaydır;

- kendi kendini test eder (Built-in Self Test)

- hata bulma sistemi vardır

- intel yazılım desteklidir

- yaygın bir yazılımcılar desteğine sahiptir.

64 Bitlik MikroiÅŸlemciler

Intel PENTIUM Mikroislemcisi:

PENTIUM, Intel mikroiÅŸlemci ailesinden 8086, 8088, 80286, 80386DX, 80486DX, 80486SX ve 80486DX2′ler ile %100 uyumludur. Bütün bu mikroiÅŸlemcilere ait komutları iÅŸleyebildiÄŸi gibi ek komutları da iÅŸleyebilmektedir. Ãœstün özelliklere de sahiptir.

PENTIUM DOS, WINDOWS, OS/2, UNIX işletim sistemleri ile çalışabilmektedir.

PENTIUM mikroişlemcisi, kendisinden önce üretilmiş olan mikroişlemcilerin bütün özelliklerine sahip olmamın yanı sıra aşağıdaki özelliklere de sahiptir.

Genel Özellikleri:

¨ Üretim teknolojisi: Son geliştirilmiş yarı iletkenlerden 0.8 mikronluk BICMOS ve CMOS silikon teknolojileriyle üretilmektedir.

¨ Yapısındaki transistör sayısı 3.1 milyon,

¨ Saat hızı: 60 MHz, 66 MHz, 75 MHz, 90 MHz, 100 MHz, 120 MHz, 133 MHz,

¨ Veri yolu: 64 bit

¨ Adres yolu: 32 bit

¨ Pin Sayısı: 273

¨ Üstün mimari (Super scalar arthitecture)

- 2 kanallı işlem birimleri

- paralel işlemler için tek saat

¨ 8 KB’ lik data ön belleÄŸi, 8 KB’ lık kod ön belleÄŸi

¨ Gelişmiş dizayn (Advenced Design Features)

¨ Çoklu mikroişlemci kullanım alt yapısı (Multi processor support)

¨ Dahili hata kontrolu (Internal error dedection)

¨ Komut uygulama zamanının değiştirilmesi (Impproved instruction executin time)

¨ İşlemlerin izlenmesi

Bütün bu işlemler 4 ana bölüm altında gerçekleşmektedir.

a. 8 KBaytlık kod ve ön bellekleri

Ön bellekler, hızlı çalışan birer kayıt ve transfer devresi işlevi yaparak işlemlerde önemli hız artışları sağlamaktadır.

- KOD Ön belleğinin Görevi:

Kod ön belleÄŸi bir bakıma, genel amaçlı kaydedicilerin iÅŸlevini yürütmektedir. Gelen komutları, çözümlemek üzere “prefetch buffer” ve “decoder” üzerinden “control ROM” una ve “control unit” e vermektedir. DiÄŸer tarafta gelen komut uyarınca, iÅŸlenecek verinin ulaşımını saÄŸlamaktadır. Bu iÅŸlemler için, hedef belirleyici “branch target buffer” ve lineer adresi fiziksel adres haline dönüştüren “translation lookside buffer” TLB devrelerinden yararlanılmaktadır.

- VERİ Ön belleğinin Görevi:

64 bitlik veri yolu baÄŸlantısıyla iç ve dış arasındaki veri akışını düzenlemektedir. 32 bitlik iletim yolları üzerinden “ALU” ve “Address Generator” devrelerinin U ve V pipeline bölümlerine olan baÄŸlantıları ile eÅŸ zamanlı çoklu iÅŸlem olanağını yaratmaktadır.

Kod ön bellekte olduÄŸu gibi, TLB devresi aracılığıyla da lineer adresi fiziksel adrese dönüştürerek, “Code Cache” bellek ile koordineli çalışmayı saÄŸlamaktadır.

b. Aritmetik Mantık İşlem Birimi (Aritmetik Lojik Unit):

PENTIUM ALU devresi, diğerlerinden farklı olarak, U ve V sıralı işlem (pipeline) devreleri ile iki işlem aynı anda yürütme olanağına sahip bulunmaktadır.

c. Kontrol ROM (Control ROM):

özel bir mikroprogram ile yüklenen ve kontrol biriminin beyni olan “Control ROM” kontrol iÅŸlemlerinin PENTIUM’un yapısal özelliklerine uygun olarak yürütülmesini saÄŸlamaktadır.

d. Kayan Noktalı İşlem Birimi (Floating Point Unit):

Büyük rakamlı, toplama, çarpma ve bölme gibi matematikse) işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlamaktadır.

Not: Ä°lk üretilen PENTIUM ‘Iarın FPU devresinde bir sorun olduÄŸu ortaya çıktı. Bu durum daha sonra Intel firması tarafından da kabul edildi ve bütün PENTIUM’ ları ücretsiz deÄŸiÅŸtireceÄŸini açıkladı.

(Motorola -IBM-Apple) PowerPC Mikroislemcisi: (MPC 601 ) 14 Mart 1994

PENTIUM da dahil olmak üzere bütün X86 ailesi karmaşık komut setini (CISC:Complex Intruction Set Computer) kullanırlar. Buna karşın PowerPC azaltılmış komut seti kullanır, yani bir RISC (Reduced Intstuction Set Computer) işlemcisidir.

PowerPC IBM, Motorola ve APPLE firmalannın ortak üretimi olarak ortaya çıktı.

Burada RISC ve CISC mimarilerinin farklarını kısaca açıklayalım.

CISC işlemciler özel amaçlı çok sayıda komuta sahiptir. Bu nedenle yonga üzerinde komutları çözümleyen, yerine getiren ve sonuçlarını değerlendiren devreler karmaşık bir yapıya sahiptir ve gerçekleştirilmesi için çok fazla transistör gerektirir. Olumlu bir yanı ise bu tip yongalar için derleyici yazmanın daha kolay olması ve kod en iyileme (optimizing) tekniklerine fazla gereksinim duyulmamasıdır.

Buna karşılık RISC işlemcilerde çok basit ve sadece temel olarak gerekli olan en az komut setine yer verilmiştir. Dolayısıyla gereken devreler basittir ve orantısal olarak çok daha az transistör ile gerçekleştirilebilir. Transistör gereksiniminin az oluşu tasarımcıların aynı devrelerden birden fazla sayıda kullanarak aynı anda daha fazla komut işleme yoluna gitmelerine neden olmuştur. Ayrıca komut setinin basit oluşu da komutların paralel olarak işlendiğinde dikkate alınması gereken özel durumların (bir komutun diğer komutun çıktısına bağımlı olması gibi) daha az sayıda olmasını sağlamaktadır. Böylece RISC işlemcilerde çok büyük hız artışları sağlamakta, en iyileyen derleyiciler (optimizing compiler) sayesinde de en yüksek verim elde edilmektedir.

- Power Performance Yonga (PowerPC) ekim 1991′den beri, IBM, Apple ve Motorola firmalarının ortak bir üıünüdür. PowerPC IBM’in RISC system/6000 sistemleri için geliÅŸtirdiÄŸi POWER teknolojisini temel almaktadır.

- PowerPC ile ondan önceki iÅŸlemciler arasındaki en belirgin fark, PowerPC ‘nin daha sınırlı bir komut kümesine sahip olması. Bu büyük boyutlu mimari, iÅŸlemcinin aynı saat döngüsü içinde paralel olarak birden çok komutu iÅŸlemesine olanak tanıyor.

- PowerPC’nin kayan nokta birimi, komut kümesi mimarisinde doÄŸrudan desteklendiÄŸi için daha sıkı entegre olmuÅŸtur. Bu da PowerPC’ye daha yüksek kayan nokta performansı kazandırmaktadır.

- PowerPC 601′in veri yolu arabirimi, mevcut haliyle 32 bitlik bir adres yolu ve 64 bitlik veri yolunu destekliyor.

- Yonganın üzerinde bulunan bir saat bölücü devre, standart veri yollarına kolay arabirimler sağlıyor.

- PowerPC 601 : 50/66 MHz saat hızına sahiptir.

- 32 KBaytlık önbelleğe sahip

- Transistör Sayısı : 2.8 milyon

- Transistör Uzunluğu : 0.65 mikron

- Veri yolu geniÅŸliÄŸi : 44 bitlik

- Adres veriyolu : 32 bit (4GB)

- 32 KBaytlık 8 yollu, fiziksel adreslenebilen, birleşik önbelleği var.

- PowerPC 0.65 mikronluk CMOS (Complementary Metal Oxcide Semiconductor) teknolojisiyle üretiliyor.

- Isı yayımı 8.5 watt

- Besleme gerilimi +5.6 V

Intel P6:

Intel, Dünya’da 16 ÅŸubat, Türkiye’de ise 23 ÅŸubat 1995′te duyurduÄŸu yeni kuÅŸak iÅŸlemcide 5.5 - 6.1 milyon arasında transistör kullanacak. PENTIUM iÅŸlemcisinin yaklaşık 2 katı iÅŸlem gücüne sahip olan P6, çoklu yonga tasarımı ve Dynamic Execution teknolojisinin sayesinde, iÅŸlemci performansını önemli miktarda arttırıyor. MikroiÅŸlemcinin +2.9V besleme gerilimi ve 133 Mhz çalışma hızı olacak. Endüstri Analistleri P6′nın öncelikle üst-uç uygulama server’ları ve iÅŸ istasyonlarında kullanılacağını ileri sürüyor. P6 X86 komut setini destekliyor. Buda X86 mimarisi üzerinde çalışan mevcut bütün yazılım ve uygulamaların P6 ile uyumlu olacağı anlamına geliyor.Ayrıca Intel P6 iÅŸlemcileri için yüksek hıza sahip statik RAM (SRAM) üretimine baÅŸlayacak. SRAM’ların 1O’ns nin altında bir hıza sahip olması bekleniyor. SRAM’ lar P6′nın yonga paketine entegre edilecek olan 256 KBaytlık Level 2 önbellek için kullanılacak. 256 KBaytlık Level2 SRAM zaman uyumlu olacak. Yani 133 MHZ ‘lik P6 dengi ÅŸlemcisi ile aynı hızda çalışacak.

Intel 486′lar ile PENTIUM arasında pazarda hem fiyat hem de performans seçenekleri açısından bir boÅŸluk olduÄŸunu farketti ve 75 Mhz / IOO Mhz hızında 486DX4 iÅŸlemcilerini üretti.

486DX4 yongaları kendinden önceki 486′lardan çeÅŸitli yönlerden ayrılmaktadır. Bunların başında sundukları yüksek hız gelmektedir.

486 yongalarında bulunan 8K’lık önbellek 486DX4 ‘lerde 16K ‘ya çıkmış durumdadır.

486DX2′lerdeki saat katlayıcı 3 katına çıkmıştır. Bu ÅŸekilde 33 + 3′le 99 MHz, 3 + 25 ‘le 75MHz mikroiÅŸlemci iç hızı elde edilmektedir.

486DX ve 486DX2 gibi dahili bir matematik iÅŸlemciye sahip.

Ayrıca 3.3 voltluk enerji tutumlu mimarisi sayesinde, 5 voltluk tasarıma sahip sistemler gibi aşırı sınmıyor. Böylece 100 MHz hıza ulaÅŸmak mümkün oluyor. Yine de ısıyı dengelemek için bir fan’a ihtiyaçları vardır.

Buraya kadar sayılan işlemciler arasında, son dönemde üretilenlerden Intel 486DX2, Intel PENTIUM, Intel DX4 modelleri incelenmiştir. Ancak son yıllarda AMD, Cyrix, DEC gibi fiımalar tarafından aynı işi yapan ve çoğunlukla daha ucuz olan çeşitli mikroişlemci modelleri de üretilmiştir.

3.2 VERÄ° YOLLARI - DATA BUS

PC’de bütün iÅŸlemleri mikroiÅŸlemci yapmaktadır. Bu iÅŸlemler için kullanılacak veriler, mikroiÅŸlemciye veriyolu adı verilen elektronik kanallardan gelmektedir. Bu nedenle bilgisayarın performansı, iÅŸlemci hızı ile birlikte veriyolu hızına da baÄŸlıdır. ÇeÅŸitli veriyolu standartları vardır. Bunlar:

ISA (Industry Standart Arclıitecture / Endüstri Standardı Mimarisi):

Standart 8 bitlik veriyoluna, 8 veri bitini ve ek adres bitlerini içeren bir yol eklenmiştir. ISA veriyolunun bu şekilde 8 yerine 16 bit iletebilmesi sağlanmıştır.

EISA (Enhanced Industry Standart Architecture Geliştirilmiş Endüstri Standardı Mimarisi)

EISA 32 bitlik bir veriyoludur. Mikroişlemciyle gerçek anlamda 32 bit alışverış yapılabilmektedir. ISA veriyoluyla tam uyumludur. Artan performans kendini EISA VGA kartlarında gösterir

MCA (Micro Channel Architecture / Mikro Kanal Mimarisi)

MCA 32 bitlik bir veriyoludur. Bu standart sadece IBM PS/2′lerde kul- lanıldı. Hiçbir standartla uyumlu deÄŸildir. Verinin bir adresle istenilen yere yollandığı bir veriyolu deÄŸildir. örrıeÄŸin bir grafik kartına, alınacak verınin adresi bildirilir. Sonra grafik kartına, bu verinin aktarılacağı kanala eriÅŸme izni verilir.

VESA (Video Electronics Standart Association / Video Elektronik Standartlar DerneÄŸi)

VESA tarafından hazırlanan bir verıyolu standardıdır. Bu standart VL Bus (Vesa Local Bus) adıyla da anılmaktadır. Yerel veri yolları anakart üzerınde mikroiÅŸlemciye doÄŸrudan baÄŸlıdır. MikroiÅŸlemci ile veriyolu arasında arabirim olmaması iletiÅŸimi hızlandırıyor. VESA’nın dezavantajı ise en fazla üç kartı destekliyor olmasıdır. Eklenen her kart, veriyolunun performansını düşürmektedir.

PCI (Peripheral Component Interconnect )

VESA’ya rakip olarak üretilen bir yerel veriyolu standardıdır. PCI bir denetleyici ve hızlandırıcıdan oluÅŸmaktadır. Bu hızlandırıcı yardımıyla tampon bellekteki veriler çevre birimlere gönderilirken aynı anda bellekten yeni veriler alınır. MikroiÅŸlemcidıen bağımsız olarak çalışmaktadır

3.3 MATEMATÄ°K Ä°SLEMCÄ°LER

Matematik iştemciler başlangıçta yalnızca toplama ve çıkarma yapabiliyorlarken, giderek çarpma, bölme, ve büyük sayılarda kayan nokta (floating point) işlemleri, bilimsel işlemler gibi çok yönlü işlem yürüten devreler haline gelmiştir.

Matematik işlemci içerisindeki işlemler ADDER (toplayıcı) ve SHIFTER (kaydırıcı) denilen iki esas devre ile gerçekleştirilir. Ancak, bilgileri depolayıcı ve değerlendirici bazı yardımcı devrelerden de yararlanır.

Bn yardımcı devreler:

AKÜMÜLATÖR (ACCUMULATOR)

Başlangıç ve sonuç bilgilerini depolamak için Akümülatör kullanılır. Mikroroişlemcilerde: Akümülatör yerine veri kaydedici (Data Register) kullanılmıştır.

GEÇİCİ KAYDEDİCİ (TEMPORARY REGISTER)

Bellekten alınan iÅŸlem bilgilerinin ilk durak yeri: Geçici Kaydedici ‘dir.

BAYRAK KAYDEDÄ°CÄ° (FLAG REGISTER)

Matematik işlemci tarafından yapılan işlemlerin sonucunu gösteren ve bu sonuçları değerlendiren ortamı yaratan devredir.

Bu sonuçlara göre bazı düzeltmeler gerekiyorsa, bilgisayar bunları kendi kendine yapabildiği gibi, bayrak ekrana çağrılarak bazı uyarıların dışarıdan yapılması da mümkün olmaktadır. Durum Kaydedici (Status Register) veya Koşul Kodu Kaydedici (Condition Code Register) deyimlerı de kullanılır.

Intel 80387

80286 tabanlı sistemler için çıkarılan ilk matematik işlemcidir.Üretimine 1983 yılında başlandı. 8087 ile aynı çekirdek devreyi kullandığı için aynı hızda, hatta mikroişlemci ile iletişim yükü yüzünden daha yavaş çalışır.

NMOS teknolojisi ile üretilen 80287 nin 6, 8, 10 MHz tipleri vardır ve 40 bacaklı seramik DIP kılıf içerisindedir.

Intel 80287XL

Intel tarafından üretilen ikinci kuşak 287 işlemcisidir. 387 çekirdek devresi üzerine kurulu olduğu için hem çok daha hızlıdır, hem de IEEE-754 uyumluluğuna sahiptir.

CMOS teknolojisi ile üretilen 80287XL 12,5 MHz’e kadar tüm hızlarda çalışabilmektedir. En yüksek hızda bile 80287′nin dörtte biri kadar (675m W) güç harcar. Ortalama harcadığı güç ise 300mW’tır. 40 bacaklı seramik DIP kılıfındadır.

Intel 387

80386 tabanlı sistemler için üretilen matematik iÅŸlemcidir. Intel 387, 68 bacaklı seramik PGA kılıf içerisindedir. Harcadığı güç 16 MHz’de ortalama 750mW, max. 1250mW/20 MHz’de ortalama 950mW, max. 1550mW/25 MHz’de ortalama 1250mW, max.1950mW güçtür.

Intel 387DX

387 uyumlu ikinci kuÅŸak matematik iÅŸlemcidir. I989′da üretildi. Kullanılan farklı bir CMOS teknolojisi 33 MHz’de çalışma olanağı saÄŸlamıştır. Intel’in ileri düşük güç CHMOS IV teknolojisi ile üretilmiÅŸtir. Harcadığı güç 20 MHz’de ortalama 525mW, max. 900mW / 25 MHz’de ortalama 625mW, rnax. IOSOmW / 33 MHZ’de ortalama 750mW, max.1250mW’dir.

Intel 387SX

386SX tabanlı sistemleri için üretilmiÅŸlerdir. BilindiÄŸi gibi 386SX mikroiÅŸlemcinin 16 bit veriyolu kullanan tipidir. 16 bit verıyolu üzerinde tasarlanmıs sistemler, üretimi 32 bit olana göre oldukça ucuz olmasına karşılık 386 iÅŸlevselliÄŸini tamamen kotuduÄŸu için tercih ediliyor. Ancak bunun karşılığı da hızı kaybıdır. 386SX’ler 286 perfomansında 386DX iÅŸlevselliÄŸi sunuyorlar. DoÄŸan olarak 386SX tercihi beraberinde 387SX’i getirdi. 68 bacaklı PLCC kılıfı içerisinde üretilen 16 ve 20 MHZ tipleri vardır.

16 MHz ortalama 740mW, max.1250mW/20 MHz ortalama l000mW, max.1500mW güç harcıyor

Intel387SL

386SL tabanlı sistemler için tasarlanmıştır. CHMOS IV teknolojisi ile üretilmiÅŸ olup 386SL gibi çok az güç harcadığından daha çok dizüstü bilgisayarlarda kullanılır.80387 çekirdeÄŸi üzerine kurulu 387SX’in aksine 387SL 387DX çekirdeÄŸi üzerine kurulmuÅŸtur.

Intel 487SX

486SX sistemler ile kullanılmak üzere tasarlanmıştır.486SX, üzerinde matematik iÅŸlem birimi olmayan bir 486DX çekirdeÄŸi üzerine oturtulmuÅŸtur. Zaten Intel’in ilk baÅŸlarda sattığı 486SX’ler üretimden matematik iÅŸlem birimi hatalı çıkmış 486DX’lerden baÅŸka birÅŸey deÄŸildi. 486SX’lerin piyasaya sürülmesinden hemen sonra, bu iÅŸlemcinin aslında biraz farklı bacak baÄŸlantısına sahip normal bir 486DX’den baÅŸka birÅŸey olmadığı görüldü.487SX yuvasına oturtulduÄŸunda bu yonga sistemin denetimini tamamen 486SX’ten devralıyor ,daha doÄŸrusu 486SX’ in çevresi ile olan tüm mantıksal bağını koparıyor. 487SX 169 bacaklı seramik PGA kılıfı içerisinde üretilmekte olup 20 ve 25 MHz tipleri bulunmaktadır.

Anakart nedir? Ne iÅŸe yarar?

Ana Kart (Main Board)

Genel Özellikleri

Ana kart adından da anlaşılabileceği gibi bilgisayarı oluşturan diğer donanım öğelerine temel oluşturur. Ana kart fiberglastan yapılmış,üzerinde bakır yolların bulunduğu genellikle koyu yeşil veya sarı renkte bir levhadır. Ana kart üzerinde mikro işlemci,bellek,genişleme yuvaları ve diğer yardımcı devreler bulunur. Ana kartlar destekledikleri mikro işlemciye göre adlandırılırlar, örneğin 486dx-2 66 mikro işlemcisini destekleyen bir ana kart 486 main board olarak adlandırılır. Kişisel bilgisayarlar modüler olmak zorundadırlar,çünkü özel bir amaçla üretilmiş bilgisayarların aksine kişisel bilgisayarlar çok farklı alanlarda kullanılabilirler. Bir kişisel bilgisayar kullanıcısı bilgisayarında sadece kelime işlem,tablolama vb. ofis bileşenlerini kullanacaksa onun ihtiyacı olan bilgisayarda oyunlar için geliştirilen 3D (3 boyutlu) ekran kartına ihtiyacı yok demektir. Aynı şekilde çizim,bilgisayar destekli tasarım çalışmaları yapacak bir kullanıcıda alacağı bilgisayarda ana bellek miktarını yüksek tutmalıdır. Bunun gibi değişik konfigürasyonlu bilgisayarları oluşturabilmek için ana kart üzerinde slot (yarık) ve soketler (yuvalar) bulunur. Bunlar sayesinde aynı ana kart üzerine değişik özellikte kartlar (ekran,ses,tv vb.) ve farklı hızlardaki işlemciler takmak mümkün olur.

Teknik Özellikleri

Bir ana kart desteklediği işlemciler,üzerindeki önbellek miktarı,önbelleği kullanım şekli,üzerindeki entegre kartların (harddisk kontrolcüsü gibi) hızı ve desteklediği standartlar, desteklediği ram çeşitleri ve maksimum ram miktarı,üzerinde bulundurduğu slotların standartı ve sayısı, tüm bunları kontrol eden çipset gibi bir çok değişik özelliğe göre sınıflandırılırlar.

Günümüzde özellikle her bilgisayarda olması kaçınılmaz olan harddisk ve floppy disk kontrolcüsü, seri,paralel,usb çıkışları ve bunları kontrol eden çipler ana kart üzerinde olacak şekilde üretilmektedir.

Bir ana kartın özellikleri aşağıdaki kriterlere göre belirlenebilir :

Çipset :Harddisk,cache ve slotlar arası veriyollarını kontrol eden çiplerdir. Çipset ana kartın destekleyeceği cpu,saat hızı,maksimum bellek miktarı gibi temel özellikleri belirler.

Slotlar :Ana karta takılacak ek kartlar slot adı verilen yarıklara takılır. Genişleme yuvası da denilen slotlar video,hd denetleyici,tv,radyo,ses kartı gibi ek kartların sistem veriyolu ile olan bağlantısını sağlar. Genişleme yuvalarının gelişimi sürecinde aşağıdaki standartlar oluşmuştur.

Form factor :Ana kartın boyutu ve güç girişi AT ve ATX olmak üzere iki tip olabilir. Bu aynı zamanda ana kartın monte edileceği kasa ile alakalıdır. Yine son dönemde cpu’ların aşırı ısınmaları sebebiyle daha büyük yapıda olan ve montajın kolay olduğu ATX kasalar ve ana kartlar tercih edilmektedir.

2 ANA KARTLAR

Ana kart, fiberglastan yapılmış, üzerinde bakır yolların bulunduÄŸu, genellikle koyu yeÅŸil renkte bir levhadır. Ana kart üzerinde, mikroiÅŸlemci, bellek, geniÅŸleme yuvaları, BIOS ve diÄŸer yardımcı devreler yer alır. Bu yardımcı devrelere, sistem saati örnek verilebilir. Ana kart, tüm sistemin temelini oluÅŸturmaktadır. DiÄŸer kartlar (I/O kartı, grafik kartı, vb.) ana kart üzerindeki geniÅŸleme yuvalarına takılırlar. Tüm kartların kendi üzerine takılmasından dolayı da ana kart olarak adlandırılır.“All in one” olarak adlandırılan bazı ana kartlar, kontrol kartı ve grafik kartını da kendi üzerinde taşımaktadır.

Ana kartlar destekledikleri mikroişlemci türlerine bağlı olarak adlandırılırlar. örneğin 486 DX2-66 mikroişlemcisini destekleyen bir ana kartı, 486 DX-66 ana kart diye adlandırabiliriz.

Ayrıca ana kartlar, üzerlerinde bulunan genişleme yuvalarına bağlı olarak adlandırılırlar. örneğin, VL-BUS (Vesa Local Bus / Vesa Yerel Veriyolu), ISA (Industry Standart Architecture / endüstri standardı mimarisi), gibi veriyollarının bulunduğu genişleme yuvasına sahip olan ana kartlar, VL BUS ana kart, ISA ana kart olarak adlandırılır

Ana kartlar boyut olarak hergün biraz daha küçülmektedir. Eskiden 30×35 cm. boyutundaki bir ana kartın yaptığı iÅŸi, bugün 15×20 cm. boyutundaki bir ana kart, yüzlerce kat daha hızlı yapabilmektedir.

Monitörler ve Geçmişten Günümüze Değişimleri Teknolojileri

Ekranlar (monitörler) PC’nin en önemli çıktı birimidir. Monitörler yapıları bakımından ikiye ayrılırlar: Katot ışın tüplü (CRT: Chatode Ray Tube) ekran ve sıvı kristal ekran (LCD: Liquid Crystal Display).

CRT’nin (Chatod Ray Tube) Çalışması

Çalışma prensibi televizyon ile aynı olan katod ışınlı ekranlar, en çok kullanılan ekran çeşitidir. İlk zamanlarda sadece siyah üzerine yeşil yazı yazabilen ekranlar artık milyonlarca renkle resim gösterebilmektedirler. Bu ekranların içinde TV’ deki gibi bir trafo, gerekli ayarları yapan kartlar ve bir katod ışın tüpü vardır. Katod tüpü huniye benzeyen içindeki hava boşaltılmış, ön yüzeyi fosfor ile kaplanmış bir cam fanustur. Bu tüp de üç kısımdan oluşmaktadır: elektron tabancası (her bir noktayı oluşturacak olan elektronları hızlandırıp yönlendiren mekanizma), maske (sadece renkli ekranlarda bulunur ve üç temel renk olan kırmızı,yeşil ve maviyi içerir) ve fosfor tabakası (üzerine çarpan elektron parlar ve görüntüyü oluşturur.).

Elektron tabancasında hızlandırılan bir elektron ekran kartının istediği noktaya düşürülür. Elektronun düştüğü bu nokta fosforla kaplı olduğu için parlar. Bu işlem sol üst köşeden başlayarak, sırayla tüm satırların ve sütunların taranması ile devam eder. Bu tarama işlemi sonucunda görüntü elde edilir. Bu tarama işlemi, görüntünün rahatsız edici olmaması için çok hızlı olmak zorundadır. İnsan gözünün ortalama 25 görüntü hissedebilmesine karşın ekrandan alınacak görüntü saniyede 60 resimden az olduğu zamanlar gözü, kısa sürede yorar.

Renkli ekranları çalışması ise biraz farklıdır. Renkli ekranlarda fosfor tabakasından önce bir maske tabakası ve üç tane elektron kaynağı vardır. Bu elektron kaynaklarının her biri bir ana rengi(kırmızı, yeşil ve mavi) ifade eder (fakat çıkan elektronlar özdeştir). Maske ise üzerindeki renkli kanallara düşen elektronları renklendirerek fosfor tabakasına gönderir.

LCD’nin (Liquid Crystal Display) Çalışması

Tüplü ekranlara göre çok ince ve hafif olan LCD’lerin yapısı çok farklıdır. Normalde düzensiz ÅŸekilde bulunan ve elektrik verildiÄŸi zaman düzenli bir sekil alan özel bir sıvı kristal içerir. Bu yapıyı oluÅŸturmak çok zordur. Bu yüzden tüplü ekranlara göre fiyatları çok yüksektir. GeliÅŸen teklonoji ile bu iÅŸlemlerin maliyeti düşerse LCD ekranlar tüplü ekranların yerini alabilirler.

Ekranlardaki görüntü piksel adı verilen noktalardan meydana gelir. Bir ekranın kalitesini belirleyen bazı kriterler vardır. Bunlar; piksel sayısı, piksellerin aralarındaki mesafe ve bu piksellerin tamamının saniyede kaç defa yenilendiğidir.

Bir ekranın çözünürlüğü yataydaki ve dikeydeki gösterebildiÄŸi piksel sayısıdır. Mesela 1024×768 denildiÄŸinde anlıyoruz ki ekran 1024 sütun ve 768 satır gösterebilmektedir.

Tarama frekansı ise saniyede gösterebildiği görüntü sayısıdır. Ekran taramayı sol üst köşeden başlayarak teker teker tüm satırları tarayarak sağ alt köşede bitirir. Düşey tarama frekansı, her bir satırından saniyede kaç defa geçildiğinin bir ölçütüdür ve tarama frekansı ile aynı değere sahiptir. Yatay tarama frekansı ise sütunların taranmasının bir ölçütüdür. Değeri ise düşey tarama frekansı ile sütunların çarpımına eşittir.

Tarama frekansı insan saÄŸlığı için çok önemlidir. 60 Hz’in altındaki ekranlar bariz ÅŸekilde titrerler ve uzun süre kullanımlarda gözü yorar. Åžu anda piyasada 60 Hz ile 160 Hz arasında tarama frekansına sahip ekranlar var.

EKRAN (MONİTÖR)

Ekran, genel olarak yazım modunda 25 satır, 80 sütından oluÅŸur. Bu ölçüde bir ekrana (25×80) 2000 A harfi yazılabilir. Grafik modda ise ekranlar nokta ile ifade edilir. Bu noktaların her birine, Pixel adı verilir. Nokta sayısı ne kadar fazla olursa, görüntü o kadar net olur. Ekranlar, genellikle üç türdür.

Renkli Ekran:Tüm karakter ve grafikler renkli olarak görüntülenir. Günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Renkli ekran, grafik açısından da diğer ekran türlerinden çok üstündür.

Siyah/Beyaz Ekran: Yeşil üstüne siyah veya siyah üstüne beyaz görüntü veririler. Grafik görüntüleme özellikleri sınırlıdır.

Likid Kristal Ekran: Genellikle taşınabilir (Laptop-Notebook) bilgisayarların ekranıdır. Içerisinde özel bir sıvı bulunan bu ekranlar, hesap makinesi ekranına benzerler.

 1 MONİTÖR

Monitör, çoğu zaman ekran olarak da bilinen, görüntüleri oluşturan, içeren ve sunan bir araçtır. Bilgisayarların çoğunda katot ışınlı (CRT-Cathod Ray Tube) monitör kullanılır. Katot ışınlı monitörlerin görüntü oluşturma mantığı TV ile aynıdır. LCD -Liquid Cıystal Display ve gaz plazma monitörler ise daha hafif ve az yer kapladıkları için, çoğunlukla taşınabilir sistemlerde kullanılırlar. Monitör, grafik kartları ile birlikte bilgisayarın temel görüntü sisteminin bir parçasıdır.

1.1 CRT (CATHODE RAY TUBE) MONİTÖRLER

CRT monitörlerin çalışma prensibi hemen hemen tüm monitörlerde (monochrom, renkli) aynıdır.

CRT, elektron parçacıklarının hareketini kolaylaştırmak için havası alınmış bir tüpten ibarettir. Katod tarafından seri halde yollanan elektron parçacıkları, tüpün değişik kesimlerine doğru hızla çarpar. Renkli monitörlerin çalışma ilkeleri de temelde aynıdır. Ama renkli monitörlerde 3 adet katod (elektron tabancası) bulunur. Yeşil, mavi ve kırmızı ile bütün renkler elde edilebildiğinden, renkli monitördeki herbir elektron tabancası, ekranın berisindeki tabakada bulunan bir fosfor noktacığına ateş eder. Elektron fosfora çarptığında onu parlatır, ama bu parlaklık çok uzun sürmez. Onun içindir ki, görüntü değişmese bile aynı işlemin tekrar tekrar yapılması gerekir; katodlar ekranı sürekli olarak tazeler. Tarama ve tazeleme işlemi, ekranda satır satır yapılır.

Yüksek çözünürlükte ( 1024*768 ) ve daha fazla renk kullanımında, “interlaced” adı verilen monitörlerde rahatsız edici bir görüntü oluÅŸmaktadır. Interlaced monitörlerdeki bu durum, hareketli görüntülerde farkedilmediÄŸinden bu tür uygulamalarda kullanılabilir.

Interlaced monitörlerde, “interlacing” adı verilen görüntü oluÅŸturma iÅŸlemi sırasında önce tek numaralı satırlar, sonra da çift numaralı satırlar taranarak çizilir. Bu iÅŸlem, çok hızlı olduÄŸu için farkedilmez ancak belirli bir hız kaybı ortaya çıktığı için görüntü titrer.

Bu nedenle, daha iyi olan “Non-interlaced” monitörler üretilmiÅŸtir. Bu monitörler, sabit ve haraketli görüntü ortamlarında, titremeyen, daha kaliteli görüntüler sunarlar.

Monitördeki görüntü kalitesini doÄŸrudan belirleyen ölçütler arasında, “dot pitch” yer almaktadır. Dot pitch, ekran üzerinde bulunan aynı renkte iki nokta arasındaki mesafeyi tanımlar. Bir ekranda “dot pitch” ne kadar küçükse görüntü o kadar iyidir. Bu deÄŸerler 0.39, 0.28 ve 0.26mm arasında deÄŸiÅŸmektedir.

Monitör büyüklüğü “inç” olarak ifade edilir. Yaygın olarak 14″ ‘lik monitörler kullanılmaktadır.

Monitörlerde görüntü kalitesi, çözünürlüğe baÄŸlı olarak da deÄŸiÅŸmektedir. Bu çözünürlük standart bir monitöriçin 640*480 pixel ‘dir. Ekı-ıın çözünürlüğünde sınır, grafik kartına da baÄŸlı olarak, 800*600, 1024*768 ve I 280* 1024 pixel arasında deÄŸiÅŸmektedir.

Görüntü kalitesini belirleyen son bir unsur da, ekran tazeleme hızıdır. Bu hız 50 ile 90 Hz arasındadır.

Monitörler TV’de olduÄŸu gibi bir radyasyon yaymaktadır. Radyasyon oranı en aza indirilmiÅŸ, “LR / Low-Radiation” monitörler de üretilmektedir.

1.1.2 LCD (LIQUID CYRSTAL DISPLAY) MON˜TöRLER

Bu monitörler daha çok taşınabilir PC’lerde kullanılır. LCD monitör, plastik bir tabaka içindeki sıvı kristalin ışığı yansıtması ilkesine dayalı olarak çalışır. LCD monitörler ışığı yansıtarak görüntü oluÅŸturdukları için, ışıksız bir ortamda bir ÅŸey görünmez. Fazla ışıklı ortamda ise ekranda ışık yansıması olacağından görüntü yine saÄŸlıklı olarak algılanamayacaktır.

Pekçok LCD monitörde bulunan bazı dezavantajlar şunlardır:

Ekran tazeleme hızı düşüktür.

Renk kontrastları azdır.

Ortamdaki fazla ışığı yansıtırlar.

Görüntü net değildir.

Hareketli görüntüler çok bulanıktır. Sıvı kristal akışının yavaşlığı görüntü izinin hemen silinmemesine neden olur;

Bu dezavantajların yanısıra, düşük güç harcamaları, çok küçük hacimleri ile taşınabilir PC’ler için vazgeçilmezdir.

LCD monitörlerin taşıdığı olumsuzluklar son yıllarda üreticileri yeni arayışlara itmiÅŸtir. Bazı LCD modellerinde, “arkadan aydınlatma” yöntemi kullanılarak bulunduÄŸu ortamdaki ışık dengelenir. Böylece ekrandaki istenmeyen yansımalar bir ölçüde önlenir.

žu ana kadar çeÅŸitli LCD monitör teknolojileri kullanılmıştır. Bunlar, pasif matriks, dual scan ve aktif matriks’tir.

Pasif Matriks Monitör: LCD monitörler genel ilkelere göre çalışırlar. Farklılaşma piksellerin aydınlatılmasında ortaya çıkar. Pasif matriks monitörlerde, herbir piksel, ekran tazelenmeden önce söner. Bu ekranlarda tek bir defada bir satırdaki pikseller aktif hale getirilir. Bir piksel tekrar aktif hale getirilinceye kadar parlaklığını kaybeder. Ekran tazeleme hızı çok yavaşlayarak göriintü kalitesinin düşmesine neden olur.

Dual Scan Monitör: Bu monitörler genel olarak pasif matriks monitör gibi çalışırlar. Temel farklılık, ekranın ikiye bölünmüş olmasıdır. Ekranın herbir bölümü ayrı ayrı taranarak, ekran yenileme hızının iki katına çıkması sağlanır. Bu farklılık görüntü kalitesinde bir iyileşme sağlamaktadır.

Aktif Matriks Monitör: Pasif matriks monitörlerin tersine aktif matrikslerde, her bir pikseli kontrol eden ayrı ayrı transistörler vardır. Bu transistörler, piksellerin henüz parlaklığını yitirmeden yenilenmesini sağlarlar. Her pikselin kendine ait bir regülatörü vardır. Bu regülatör yardımıyla her bir piksele ait voltaj diğerini etkilemediği için çok daha iyi görüntüler elde edilebilmektedir.