Bilgisayar Kullanımı, Hardware, Donanım ve Teknik Bilgiler…

Sabitdisk Harddisk nedir? Çeşitleri nelerdir? Montajları Nasıl olur? Cdroomlar hakkında genel bilgiler..

July 31, 2007 – 12:27 am

Sabit Disk (Harddisk)

Harddisk Nedir ? .

Harddisk manyetik bir kayıt birimidir. Sabit disk,vakumlu (havası alınmış ve sürtünmenin en aza indirildiği) bir metal kutu içerisine yerleştirilmiş bir veya daha çok sayıda üzeri manyetik olarak yazılabilen bir film kaplı alüminyum disklerden oluşur. Her diskin iki yüzünde okuma-yazma işlerini yapan kafalar (head) bulunur. Bu diskler harddisk çalışmaya başlar başlamaz 4500,5400 ve 7200 gibi çok yüksek hızlarda dönmeye başlarlar. Bu hızın artması veriye ulaşım hızını da arttırır. Harddiskin metal kutusu içinde bu diskler ve bu disklere okuma-yazma yapan kafalar,diskleri döndüren bir motor bulur. Genellikle diskin dış yüzeyinde de tüm bunları kontrol eden çipleri taşıyan bir devre kartı vardır. Bu kartın üzerindeki konnektör vasıtası ile harddisk bilgisayara bağlanır.

Harddisk Arabirim Standartları

Harddiskler genel yapı olarak birbirine benzemekle beraber bilgisayara bağlantı şekillerine,veri aktarım hızlarına göre ayrılırlar. Bu özelliklerini belirleyen faktör bilgisayara bağlanırken kullandıkları arabirime göre değişir. Arabirim standartları ve özellikleri şunlardır:

ST-506 :ST XT (8080-8086) makinelerde kullanılmış çok eski bir arabirimdir. Çok yavaş çalışır. Tek disk bağlanabilir.

ESDI (Enhanced Small Device Interface / Geliştirilmiş küçük aygıt arabirimi) : Sabit disk arabirim standartlarının ikincisidir. ST-506’ya göre daha hızlıdır.

IDE (Integrated Drive Electronics) : Uzun bir süre kişisel bilgisayarlarda standart olmuş bir arabirimdir. Bir kontrolöre 2 disk bağlanmasına izin verir. Ve bu disklerin büyüklükleri 528 Mb ile sınırlıdır. Bu sınırlamalar ve daha gelişmiş arabirim gerektiren cd-rom sürücülerin yaygınlaşmaya başlaması yeni standartlara ihtiyaç olduğunu gösterdi.

E-IDE (Enhanced Integrated Drive Electronics) : Şu anda kişisel bilgisayarlarda sıklıkla bu arabirim kullanılır. IDE arabiriminin getirdiği sınırlamalar E-IDE ile kalkmıştır. İki kontrolöre izin veren bu arabirim sayesinde bir bilgisayara 4 tane disk veya cd-rom bağlanabilir. Fast-ATA şeklinde de tanımlanan bu arabirim ile yeni işletim tipleri (PIO Modlar) sayesinde daha hızlı diskler kontrol edilebilir. PIO Mode 3 ile saniyede 11.1 Mb,PIO Mode 4 ile ise 16.6 Mb veri transfer hızlarına ulaşılabilir. Oysa IDE arabirimi PIO Mode 2 ile en fazla 8.33 Mb veri aktarım hızına izin verir. Günümüzde bir çok ana kart üzerinde tümleşik olarak E-IDE kontrolcüsü ile gelir.

SCSI (Small Computer System Interface) : Yukarıdaki tüm arabirim standartlarında disklerle veri alışverişi sırasında cpu’ya çok iş düşer. Tüm veri aktarım işleri işletim sistemleri içindeki aygıt sürücülerinin cpu’yu,cpu’nun da kontrolleri uyarması ile olur. Bu problemin üstesinden gelmek için SCSI arabirimi geliştirilmiştir. SCSI genellikle ayrı bir kart olarak bilgisayara takılır,ancak ana kart üzerinde gelenleri de vardır. SCSI kart üzerinde diskten okuma ve yazma işleri için özel tasarlanmış bir işlemci bulunur. Tüm okuma-yazma işlemlerini bu işlemci yürütür ve cpu’ya düşen yükü azaltır. Bir SCSI karta 7 tane aygıt bağlanabilir. Fast SCSI (10 Mb veri aktarım hızı),Wide SCSI (20 Mb veri aktarım hızı),Ultra SCSI (40 Mb veri aktarım hızı) gibi modelleri mevcuttur. Sadece sabit diskler değil, cd sürücüler,yedekleme üniteleri,tarayıcılar da bu arabirimi kullanabilirler.

SABÄ°T DÄ°SKLER, CD-ROM’ LAR ve DÄ°SKETLER

Bilgisayarda bellek, mikroişlemci ve diğer çevre birimler arasında üretilen bilgilerin kalıcı olarak saklandığı ortama sabit disk denir. Bilgiler kalıcı olarak disketlerde de saklanabilir ama disketlerin kapasite ve hızları düşük olduğu için daha çok bilgi taşıma ve kopyalama için kullanılırlar. Sabit disklerdeki bilgilere disketten daha hızlı erişilebilir. Sabit disk, vakumlu (havası alınmış ve sürtünmenin en az indirgendiği) bir metal kutu içerisine yerleştirilmiş disklerden meydana gelir
Sabit disk içerisinde her disk yüzeyini okuyan bir okuma-yazma kafası mevcuttur. Bu kafalar disk yüzeyine deÄŸmeyip tamamen manyetik alan mantığı ile okuma/yazma iÅŸlemi yapar. Gerek disklerin, sürtünmesi en aza indirilmiÅŸ bir kutu içerisinde saklanması, gerekse her disk yüzeyine ait bir okuma-yazma kafasının bulunması bilgilere eriÅŸim açısından çok önemli bir hız kazandırmaktadır. Sabit disklerde bir bölümden baÅŸka bir bölüme aktarılacak bir bloÄŸun ne kadar sürede aktarıldığını referans alan bir mantıkla veri aktarma süresi (data transfer rate) hesaplanabilmektedir. Veri aktarma hızının birimi KB/ms ‘dir. Ayrıca diskin dönme hızını belirten ms cinsinden bir deÄŸerlendirme de mevcuttur. AÅŸağıda çeÅŸitli marka ve model sabit disk parametreleri verilmiÅŸtir:

Marka Model Kapasite Hız(ms)

Conner CP3000 42MB 28

Conner CP30174E 170MB 17

Quantum PRO4OA 42MB 19

Quantmn PR0210A 209MB 15

Yukarıda belirtilen sabit disk modellerinin hız ve kapasitelerini belirleyen unsurlar, aynı zamanda sabit disklerin temel bilgi saklama mantığıyla da ilgilidir. Yani formatlama sırasında disk yüzeylerinde oluÅŸturulan izler (track) gibi. Sabit diskler ayrıca kafa, sektör ve silindir sayılarına göre de ayrılmaktadır. Bir sabit disk kullanıldığı iÅŸletim sistemine uygun olarak formatlandığında silindir denilen bölümlere ayrılır. Disklerin herbir yüzündeki silindir parçası iz olarak adlandırılır. Bu parçalara sektör adı verilir. Herbir sektör .512 Bayt’tan oluÅŸur. Sabit disk, bilgileri sektör ve track’lara göre düzenler

6.1 SABÄ°TDÄ°SK ARABÄ°RÄ°M STANDARTLARI

Yukarıdaki bilgilere göre aşıldığınız bir sabit disk bilgisayar sisteminize uymayabilir. Çünkü çeÅŸitli sabit disk arabirimi standartları vardır. Bu standartlar ST-506, ESDI, SCSI, IDE ‘dir.

ST 506:

ST-506 XT (8080-8086) makinalarda kullanılmış olan standarttır. ST-506 oldukça yavaÅŸ çalışır Bu standardın en olumsuz tarafı tek bir disk baÄŸlayabilmenizdir. ST-506′yı herhangi bir yuvaya takarak kullanabilirsiniz.

ESDI (Enhanced Small Device Interface):

ESDI yani GeliÅŸtirilmiÅŸ Küçük Aygıt Arabirimi, sabit disk arabirim standartlarının ikincisidir. ST-506′ya göre daha hızlıdır. ESDI kontroller ST506′dan daha geliÅŸmiÅŸ bir elektronik yapıya sahiptir.

SCSI (Small Computer System Interface):

Genelde Unix ve Novell istasyonlarında kullanılır. Ancak son yıllarda PC’lerde kullanılmaya baÅŸlanmıştır. SCSI sadece sabit disk ve disket sürücü arabirimi olmayıp aynı zamanda CD sürücü, optik okuyucu, gibi aygıtları da destekleyen bir arabirimdir. Bir SCSI arabirimi aynı anda 7 aygıtı denetleyebilir. SCSI arabirimi ST-506, ESDI ve IDE arabirimlerinden çok daha hızlıdır.

IDE (Intelligent Drive Electronic :

PC’lerde en yaygın kullanılan arabirimdir. Genellikle süper I/O kartı olarak adlandırılan bir kart üzerindedir. Süper I/O kartı, üzerinde 2 seri,1 paralel,1 game port,1 disket sürücü arabirimi ile birlikte bir de IDE arabirimi bulunur.

Ayrıca EIDE, SCSI - 2 ve SCSI - 3 arabirimlerde vardır.

IV. 2. DOS Ä°ÅžLETÄ°M SÄ°STEMÄ°NDE YÃœKSEK KAPASÄ°TELÄ° SABÄ°T DÄ°SK KULLANIMI

DOS İşletim Sisteminde 1024 Silindir Sınırı Nasıl Aşılır:

PC’lerde son zamanlarda yüksek kapasiteli (540MB, 720MB, 1GB) Sabit diskler de kullanılmaya baÅŸlandı. BilindiÄŸi gibi PC ‘lerin çoÄŸu DOS iÅŸletim sistemini kullanıyor. Ve DOS iÅŸletim sistemi de 1024 silindirin üzerini görmediÄŸinden, kapasitesi ne olursa olsun hiç bir Sabit disk 528MB’ın üstüne çıkamıyor.

Bu sorun genellikle, Sabit diski satan firmadan temin edilen bir yazılım yardımıyla çözülüyor. Bu yazılım bir disket işinde, firma tarafından önceden verilmiyor, sizin istemeniz. gerekiyor.

Ancak sorun burada tam olarak bitmiyor. Çünkü bu yazılım bellekte 4KB yer alıyor. Bazı durumlarda ise, bilgisayarınızı A: sürücüsünden açtığınızda (virüs tarama vb. durumlarda C: sürücüsüne eriÅŸemiyorsunuz. Yani C: sürücüsüne eriÅŸmek için tek yol C: ‘den açmak.

Bu sorunun çözümü iki şekilde mümkündür.

1- Ana kartınız bir MR BIOS’a sahip ise, BIOS SETUP’tan Translate seçeneÄŸini YES yapın.

2- 486 Green anakartların kullandığı AWARD BIOS’larda bulunan IDE HDD AUTO DETECTION seçeneÄŸi, bir sabit disk için 3 tane deÄŸer tanımlıyor. Bu deÄŸerlerden silindir sayısı 1024 ün altında olanı seçin.

3- EÄŸer BIOS ‘ta A UTO DEDECTION özelliÄŸi yoksa kendiniz yazmalısınız. Sabit diske ait silindir, kafa, sektör gibi deÄŸerleri yazarken; silindir sayısını ikiye bölüp, kafa sayısını ikiyle çarpın, sektör sayısı sabit kalacak. ÖrneÄŸin: Silindir sayısı 1416, kafa sayısı 16 ve sektör sayısı 63 olan Quantum QLT 730A Sabit disk için deÄŸerler şöyle olacak; 708 silindir, 32 kafa ve 63 sektör.

Son söz: Bu problem geliÅŸmiÅŸ BIOS ‘larla çözülüyor. Ancak eski sürüm BIOS ‘u olanlar yüksek kapasiteli sabit disk kullanmak için, ya önce bahsedilen ve güvenli olmayan yolu kullanacaklar. yada BIOS ‘larını terfi ettirecekler.

6.2 DÄ°SKET VE DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœLER

Disketler, bilgisayarda bilgi kaydetmek ve taşımak için kullanılır. Bir zamanların tek sabit kayıt ortamları olduğu düşünülürse bilgisayarda çok önemli bir yer tuttukları söylenebilir. Disketler sabit disklere göre çok yavaştırlar.

PC’lerde en yaygın kullanılan disketler, 3.5″ 1.44MB’lık olanlardır.

6.2.1 DÄ°SKET TÄ°ÃœRLERÄ°

Disketler kapasite, yüzey sayısı ve yoğunluklarına göre çeşitli türlerdedir. Bu türler şöyle sıralanabilir:

- 720KB’lık : çift yüzeyli (double sided), çift yoÄŸunluklu (double density) DS/DD

- 1.44MB’lık: çift yüzeyli (double sided), yüksek yoÄŸunluklu (high density) DS/HD

- 2.BMB’lık: çift yüzeyli (double sided), geliÅŸtirilmiÅŸ yoÄŸunluklu (extended density) - DS/ED

V.1. 2. 5.25″ DÄ°SKETLER

- 360KB’lık: çift yüzeyli (double sided), çift yoÄŸunluklu (double density)DD/DD

- 1.2MB’lık: çift yüzeyli (double sided), yüksek yoÄŸunluklu (high density) DS/HD

6.2.3 DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœLER

Disketler üzerindeki işlemler (okuma/yazma), disket sürücüler tarafından gerçekleştirilir. Disket sürücü içinde bir kafa mekanizmasına bağlı, iki adet okuma/yazma kafası vardır. Bu okuma/yazma kafaları bir motor yardımıyla hareket ettirilir. Sürücüye takılan disketin iki yüzünü, iki kafanın aynı anda taramasıyla okuma/yazma işlemi yapılır.

Disketin manyetik kaplama yüzeyine kayıt yapmak için MFM (Modified Frequency Modulation/Değiştirilmiş frekans modülasyonu) yöntemi kullanılır. Bu yöntemle veri hücrelerindeki manyetik yapı değiştirilir. Veri, hücrelerde bir değişiklik olup/olmaması ile tanımlanır. Bu manyetik yapı değişiklikleri okuma/yazma kafası tarafından elektrik sinyallerine çevrilir.

Disket sürücü üzerinde bulunan kontrol devresi, bu sinyalleri disket sürücü arabirimine yollar.

Her bilgisayarda bir disket sürücü (driver) bulunması gerekir. Farklı kapasite ve şekilde sürücüler vardır. Bunlar;

360KB, 5,25″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

1.2MB, 5,25″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

720KB, 3,5″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

1.44MB, 3,5″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ

2.8BMB, 3,5″ DÄ°SKET SÃœRÃœCÃœ ‘lerdir.

Günümüz bilgisayarlarında en yaygın kullanılan sürücü 3,5″,1.44MB’lık disket sürücüdür. Bu disket sürücü 720KB ile 1.44MB’lık disketleri okuyup-yazabilmektedir.

6.3 CD-ROM’ LAR

(Compact Disk. Read-Only Memory / Kompakt Disk Salt Okunur Beliek):CD ROM’lar, bazı özel durumlar dışında verilerin sadece okunabildiÄŸi ortamlardır. Bu özel durumlar, okunur/yazılır CD’ler ve kayıt cihazlarıdır.

CD ROM’lar özellikle multimedia uygulamalarının en gözde elemanıdır. Bir CD ROM içerisine büyük bir ansiklopediyi ya da yüzlerce oyunu sığdırmak olanaklıdır. CD ROM’lar görünüş bakımından plakları andırmaktadır. Kapasiteleri ise, disketlerin çok üstünde olup 600MB’a kadar varmaktadır.

Bilgisayarlarda kullanılan CD ROM’lar müzik setlerinde bulunan Compact Disk’ler ile çok benzer olmalarına raÄŸmen, aralarında çeÅŸitli farklar vardır. Bu farklar;

- CD ROM üzerinde hata bulma ve düzeltme özelliÄŸi vardır. Compact Disk’lerde bu özellik yoktur.

- CD ROM’ların üzerine sayısal bilgiler kaydedilir. Yani resim, film, metin ve ses gibi çeÅŸitli veriler. Compact Disk’lere sadece müzik kaydedilebilir.

Bir çok CD ROM sürücüye Compact Disk takılarak müzik dinlenebilir.

6.3.1 CD ROM’UN OKUNMASI

CD ROM’lardaki bilgilere, bilgisayar üzerindeki CD ROM sürücüleri aracılığıyla eriÅŸilir.

CD ROM üzerinde veriler, yani 0 ve 1 dizileri, bir grup girinti ve çıkıntı ile gösterilir. Bu girinti ve çıkıntılar, çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür

Sabit bir hızla dönen CD Rom üzerinde okuma işlemi şu şekilde gerçekleşir:

- Lazer okuyucu kafa bir ışın demeti yollar

- Bu ışın, kafa üzerindeki bir dizi mercekler yardımı ile CD üzerinde belli bir alana odaklanır.

- Lazer ışını, CD’nin plastik kaplamasından geçerek alüminyum tabaka üzerindeki girinti ve çıkıntılardan yansıtılır. Işın, girintiler tarafından kötü, çıkıntılar tarafından iyi yansıtılır.

- Yansıyan ışın elektriksel sinyallere çevrilir.

- Yorumlanan elektriksel sinyaller, verilere dönüştürülerek bilgisayara yollanır.

6.3.2 CD ROM’LAR Ä°LE SABÄ°T DÄ°SK VE DÄ°SKET ARASINDAKÄ° FARKLAR

- Veriler, disk ve disketlerde manyetik bir ortamda saklanır. CD ROM’lar ise üzerlerindeki girinti ve çıkıntılar yardımı ile saklarlar.

- Sabit disk ve disketlerdeki bilgiler okuma/yazma kafaları yardımıyla okunur. CD ROM’larda, diskin yüzeyini tarayan bir lazer okuyucu vardır.

- Disk ve disketler manyetik ortamlardır. CD ROM’lar, optik aygıtlardır.

- CD ROM’lar, disket ve sabit disk gibi manyetik birimlerden daha güvenilir ortamlardır.

6.3.3 CD ROM SÜRÜCÜ

Disket sürücülere benzer bir işlevleri vardır. Bir disket sürücüden farklı olarak, sisteme tanıtmak için ayrıca bir yazılıma sahiptirler

CD ROM sürücüler, bir sabit diske göre ağır çalışmaktadır. Ortalama bir sabit diskin eriÅŸim süresi,15 ms’dir. Bir CD ROM sürücüde bu süre, henüz 350- 500 ms arasındadır.

CD ROM sürücülerin çoÄŸu sadece okuyabilir. Ä°ster müzik ister yazılım olsun bu CD ‘nin içeriÄŸinde bir deÄŸiÅŸiklik yapılamaz. üzerine bilgi yazabilen CD’ler ve bunları okuyabilen sürücüler de vardır. Ancak bunlar, ÅŸimdilik çok pahalıdır.

CD ROM sürücüler dahili ve harici yapıda olabilmektedirler. Bazı CD ROM sürücü modelleri, SCSI arabirimine bağlanmaktadır.

CD ROM sürücüleri, kendi arabirimleri dışında, çeÅŸitli ses kartları üzerindeki ara birimler yardımı ile de sisteme baÄŸlanabilirler. Bu ara birimler CD ROM sürücüyü ve ses kartını üreten firmalara göre deÄŸiÅŸmektedir. Bu konuda yaygın 4 standart Creative, Mitsumi, Sony ve Panasonic’tir. Bu markalardaki CD ROM sürücüler, bu marka arabirimleri taşıyan ses kartları üzerine baÄŸlanabilirler.

Son yıllarda hızla standart haline gelmeye başlayan IDE CD ROM sürücüler ise, sistemdeki sabit disk kablosu üzerinden sisteme bağlanabilmektedir. Ayrıca, bir IDE ara birim yardımı ile de bağlanabilirler.

CD ROM sürücülerin performanslarını belirlemede üzerlerindeki ön bellek etkilidir. Yeni sürücülerin birçoÄŸunda 256 KB’lık ön bellek bulunmaktadır.

CD-ROM sürücüler iki hızlı ve dört hızlı olarak da ayrılmaktadır. Bu hızlar diskin daha hızlı dönmesini sağlayarak, disk üzerinde daha fazla alan taranır. Bu durumda aynı miktarda veriye daha hızlı erişim sağlanır.

CD ROM sürücülerde müzik CD’si çalınabilmesini saÄŸlayan bir yazılım da vardir. Bu yazılım, Compact Disk’te bulunan parçaları, aynı bir müzik setinde olduÄŸu gibi seçerek çalma olanağını verir.

6.3.4 CD ROM SÜRÜCÜ MONTAJI

CD ROM sürücü montajı için, bilgisayar kasası üzerinde uygun bir boşluk olmalıdır.

1. ADIM: Sürücüyü bu boşluğa yerleştirerek yanlarından vidalayın.

2. ADIM: Kasa içinde bulunan güç kaynağından gelen power kablosunu, CD ROM sürücü üzerindeki power girişine takın.

3. ADIM: 40 telli bilgi kablosunu CD arabirimine bağlayın. Bu arabirim;

v bir ses kartı üzerinde olabilir.

v sürücü ile birlikte gelen bir arabirim olabilir.

v sabit disk arabirimi olabilir. Yani sisteme ikinci bir sabit disk takılması gibi.

Hangi arabirim üzerinden bağlantı yapacağınızı belirledikten sonra, veri kablosunu ilgili arabirime takın.

4. ADIM: CD ROM üzerindeki dördüncü bağlantı ise, sesin iletildiği ses kablosudur. Bu kabloyu bilgi kablosunda olduğu gibi ses kartı ya da benzeri bir arabirim üzerine takın. Bu kablo bağlantılarının yönleri için CD ROM ile birlikte gelen kullanıcı kılavuzundan yararlanın.

5. ADIM: Kablo bağlantılarını ve arabirimi gözden geçirin.

6.ADIM: Bilgisayarı açın ve CD ROM sürücü üzerindeki eject düğmesine basın. Sürücü kapağı açılırsa, bu durum, CD ROM sürücü ile arabirim arasında, % 90 bir uyum olduÄŸunu gösterir. Kapak açılmazsa, veri kablosu yanlış takılmıştır yada kullandığınız arabirim, CD ROM sürücü ile uyumlu deÄŸildir. Ya da power kablosu takılmamıştır, CD ROM’a voltaj gelmiyordur.

6.3.5 CD ROM ERİŞİM YAZILIMININ YÜKLENMESİ

Sürücü ile birlikte gelen erişim yazılımının bulunduğu disketi sürücüye takarak yazılımı yükleyin.

CD ROM sürürü ile birlikte gelen yazılımın yüklenmesi, config.sys ve autoexec.bat dosyalarına birkaç satır eklemekten ibarettir.

AÅŸağıda Creative marka CD ROM için, config.sys ve autoexec.bat satırları örnek olarak gösterilmiÅŸtir. Creative’in bu modeli, kendi özel arabirimi ile birlikte kullanılmaktadır.

6.3.6 CD ROM YAZILIM PARAMETRELERÄ°

CONFIG.SYS

DEVICE=C:\SBCD\SBCD.SYS /D: MSCD001 /P: 250 /N:1

AUTOEXEC.BAT’e

C:\SBCD\MSCDEX.EXE /D: MSCD001 /M: IS /V /L:D

Yukarıdaki satırlarda görülen parametrelerin açıklamaları: CONFIG.SYS DOSYASINDAKİLER:

/SBCD.SYS: Creative marka bir CD ROM sürücünün device driver’ı: Aygıt sürücüsü.

/D: Aygıt adı. Bu ad genellikle MSCD001′dir.

/P: Arabirim kartının hangi bellek adresine set(ayar) edildiÄŸini gösterir. SCSI arabirim söz konusu olduÄŸunda bu “P” anahtarı, “S” haline gelmekte ve SCSI ID’yi ifade etmektedir.

/N: Kaç adet CD ROM sürücü olduğunu tanımlanır.

AUTOEXEC.BAT DOSYASINDAKÄ°LER:

/MSCDEX.EXE: Microsoft tarafından yazılmıştır. CD ROM’un herhangi bir sürücü gibi kullanımını saÄŸlar. Diskten nasıl okuma yapılacağını ve bu sürücünün hangi harfle anılacağını içermektedir.

/D: Aygıt adı. Bu seçenekle aygıt sürücünün nerede bulunduÄŸu gösterilir. Config.sys dosyasındaki “/D:” seçeneÄŸi ile aynı içeriÄŸe sahip olmalıdır.

lM:## CD ROM sürücüsü için kaç sektör buffer’ın ayrılacağını gösterir. (1 sektör = 2KB). “M” kullanılmadığı durumlarda 10 deÄŸerini alır.

/V: Buffer için harcanan bellek, o anda yüklü veriler, vb. istatistik değerleri gösterir.

/L: CD ROM’u “D” olarak görmeye yarar. Herhangi bir harf verilmediÄŸi takdirde sistemde varolan sürücü harflerinden bir sonrası kullanılır.

/E: Sistemin Expanded belleğini kullanmasını sağlar.