Bilgisayar Kullanımı, Hardware, Donanım ve Teknik Bilgiler…

Windows 98 de Hata Giderme Yöntemleri Sorunlar ve Çözümleri

Windows Ortamında Sorun Çözme

Windows 98, iÅŸletme sistemleri arasında en az sorun çıkartanı ve çıkarttığı sorunu da büyük ölçüde kendisini çözenidir, dedik. Ve burada bir kaç sorun kaynağından ve çözüm yollarından kısaca söz ettik. Ne burada, ne de baÅŸka bir kaynakta, bilgisayarınızın donanım ve yazılım özelliklerinden kaynaklanabilecek tüm sorunları sıralamak mümkün deÄŸil. WINDOWS 98 da, ne kadar becerikli olursa olsun, bütün donanım sorunlarını kendi kendine çözemez. Aslında Windows 98, bir çok ciddi sorunda size sadece yardımcı olabilir. Gerçi bu alanda da Windows 98, ÅŸu anda NT’ye göre bile daha baÅŸarılı sayılır. Fakat yine de dünyada olabilecek milyonlarca farklı donanım bileÅŸkesinin ne gibi sorunlar çıkartacağını kestirebilecek güçte iÅŸletme sistemi yazmak da mümkün olamaz. Bu nedenle burada sorun çözme tekniÄŸinden söz edeceÄŸiz. Bu tekniÄŸi, kendi kendinize hemen her durumda uygulayabilirsiniz.

Bu teknik, sorun halinde bilgisayarla ilgili bilgi derlemeye dayanıyor. Windows 98 da, sorun çözmede size en büyük yardımı sorunun nereden kaynaklandığını bildirerek saÄŸlıyor. Mesele, bu bilgiyi nerede arayacağını ve nasıl saÄŸlayacağınızı bilmekten ibaret. AÅŸağıda önce Microsoft’un tavsiye ettiÄŸi sorun arama stratejisinden söz edeceÄŸiz; ardından sistem aygıtlarını kullanarak, bilgi edinme ve ayar deÄŸiÅŸtirme araçlarına deÄŸineceÄŸiz.

Windows 98′de sorun arama ve çözme, önemli ölçüde elde edilen bilgileri ve mevcut ayarları bir yere kaydetmeyi gerektiyor. Ne mutlu ki, Windows 98, bunu da büyük ölçüde kendisi yapıyor. Fakat kullanıcı olarak size düşen, bellek, sabit disk, aÄŸ bileÅŸenleri, oyun denetleyiçileri gibi bilgisayarın ek tüm unsurlarının bir listesini bir kenarda tutmaktır. Bilgisayarınızda daha önce çıkan sorunları ve bunları nasıl çözdüğünüzü de aynı yere yazarsanız, ilerdeki sorun çözme çabalarınıza yardımı olur.

Sorun, deyip durduğumuza bakmayın; günümüzde başlıca sorun kaynağı bilgisayar virüsleridir. İlerde doğacak bir çok ciddi sorunu, bugünden bir virüs önleyici programla çözebilirsiniz. Hele Microsoft size Windows 98 ile birlikte bir virüs korucuyu program vermişken, bunu kullanmamak, hiç de akıl karı sayılmaz.

Genel sorun zöçme ilkeleri, dörde ayrılır.Semptomları ve etkenleri analiz etme; sorunun ortak özellikleri olup olmadığını belirleme; hata veren durumu soyutlama ve çözüm kaynaklarına başvurma.

Semptom Analizi:

Ä°ÅŸe bilgi derleyerek baÅŸlamalısınız. Sorun olduÄŸu andaki sistem bilgilerini derlemelisiniz. Sorunu, bir cümle ile, kendi kendinize ifade edin. Olmayan nedir? Olan nedir? Hata, arıza, sorun dediÄŸiniz ÅŸey, nedir? Bu duruma yol açan faaliyet, bilgisayar sisteminin hangi ögelerinden kaynaklanıyor? Bir uygulama programı ile ilgili mi, yoksa belirli altsistemle mi? Ne olsun istiyorsunuz da olmuyor? Bunları kelimelerle ifade ettiÄŸiniz anda, sorunu tanımlamış olacaksınız. “Bilgisayar çalışmıyor” ÅŸeklindeki bir cümle, sorun çözümünde hareket noktası olamaz. Fakat, “Bilgisayarın açma-kapama düğmesini açtığımda, sistem kutusunun üzerindeki lambalar yanmıyor; ekrana görüntü gelmiyor.,” cümlesi ise sorunun kaynağına bir adım yaklaÅŸmak demektir. Sorunun kaynağına doÄŸru inmeyi saÄŸlabilecek hareket noktaları ÅŸunlar olabilir:

• Åžu anda karşı karşıya olduÄŸunuz sorun nedir? Sorunun çözülmüş sayılması için ne olması gerekir? Ne olsun istiyorsunuz da olmuyor?
• Bu sistem daha önce çalışıyor muydu? O andan bu ana kadar ne deÄŸiÅŸti?
• Hata, arıza, sorun diye tanımladığınız durumu aynen tekrar yaratabilir misiniz? Hata, arıza, sorun dediÄŸiniz ÅŸey, hep oluyor mu? Yoksa bu durum tamamen tesadüfi ÅŸekilde mi meydana geliyor?
• Sorun, sistemin tümünü mü ilgilendiriyor, yoksa bir alt-sistemi mi? (ÖrneÄŸin, bilgisayar bir sistem ise, grafik kartı ve ekran ayrı bir alt-sistemdir. Yazıcı ayrı bir alt-sistemdir.)
• Sorun, belirli donanım parçasından ya da donanımın yazılımından mı kaynaklanıyor. (ÖrneÄŸin, BIOS, ana kartınızın yazılımıdır. Wavetable, ses kartının yazılımıdır. Oysa Windows 98 iÅŸletme sistemidir ve bazı iÅŸlevlerler için donanımlara ve donanım yazılımlarına dayanır.)
• Sorun olduÄŸu anda çalışmakta olan yazılım, Windows 98 tarafından otomatik olarak mı yükleniyor, siz mi çalıştırıyorsunuz?
• Sorun, hangi kipte oldu, ya da oluyor? Güvenli kipte de oluyor mu?

Bu soruların amacı, sorunun kaynığına inmektir. Bir örnek verirsek, diyelim grafik programınız, çizdiÄŸiniz bir ÅŸeyi basmıyor. Aynı grafiÄŸi baÅŸka bir program kullanarak basabiliyor musunuz? Böyle bir durumda, “Benim bilgisayar basmıyor” demek yerine “Filanca program basmıyor,” ya da “Filanca grafik hiç bir programda basılmıyor” diyebilirsiniz. Bir baÅŸka örnek verirsek; bir ses dosyası üzerinde çalışıyorsunuz; iki müzik parçasını birleÅŸtirmeye çaşılıyorsunuz. Fakat bilgisayarınızın hoparloründen ses çıkmıyor. Ãœzerinde çalıştığınız iki ayrı ses, ayrı ayrı çalınabiliyor mu? BirleÅŸtirerek oluÅŸturduÄŸunuz yeni ses baÅŸka bir programda çalınabiliyor mu? Bir örnek daha: Bir harf dosyasını, fontu bilgisayayarınıza yüklemeye çalışırken, bilgisayarınız çöktü. Sistemi açtınız, aynı fontu yeniden yüklemeye çalıştınız; yine çöktü. Peki baÅŸka bir fontu yüklerken de çöküyor mu? Sizin bilgisayarı donduran font, baÅŸka bir bilgisayarı da donduruyor mu? Bu soruların cevabı, sorunun kaynağının sistemde mi, yazılımda mı, alt-sistemi mi, yoksa belirli bir veri dosyasında mı olduÄŸunu belirlemenizi saÄŸlar.

Sorun Ortak Mı?

Kimi zaman size dünyayı karartan sorun, kimi zaman Microsoft mühendisleri tarafından bilinen ve çözülmüş bir sorun olabilir. Eski, yaygın ve kötü bir alışkanlıkla, ekrana çıkan ve hata bildiren kutuları okumazlık etmeyin. Hele Windows 98′deki Yardım dosyalarının büyüklüğünü dikkate alırsanız, içi bilgi hazinesi dolu Yardım kelimesini ya da soru iÅŸaretini tıklamamak, kendi kendinizi karanlığa mahkum etmek olur. Windows 98 kurulduÄŸu zaman Windows 98 dizininde 22 ayrı düz yazı dosyası oluÅŸturuyor. Bunların hepsi sisteminiz hakkında bilgilerle dolu. Özelilkle Support, Display, General, FAQ, Mouse, Printers, Tips, Programs, Readme adını taşıyan dosyalar (bazıları Ä°ngilizce olmakla birlikte) bilinen, çözümü olmasa bile kestirmesi bulunmuÅŸ sorunlara iliÅŸkin bilgiler içeriyor. Windows 98, her biri “Åžunu yap, ÅŸuna bak; ÅŸimdi sorun çözüldü mü?” diyen ve vereceÄŸiniz cevaba göre ilerleyen, 15 ayrı yardım sihirbazı veriyor. Ä°sme kızıp da bu imkandan yararlanmamak olmaz. Windows 98 ortamında en ortak sorunlar ÅŸu 15 konudan birinde çıkar:

• AÄŸ donanımı
• Modem
• Windows 98 açılıp ve kapanış
• Yazıcı
• Disk sıkıştırma (özellikle DriveSpace)
• Bellek
• DOS Programları
• Ekran
• DirectX adlı üç boyutlu (3D veya 3B) grafik kartlarının özelliklerinden yararlanan ve en çok oyunlarda kullanılan yeni Windows 98 uzantısı.
• Ses
• Internet BaÄŸlantısı
• Aygıt çakışması ve paylaşım
• Telefonla ve doÄŸrudan kablo ile baÄŸlantı
• PC (FlaÅŸ) Kartları

Bu konularda Windows 98 size yol göstererek sorun aramak ve özellikle herkeste görülen, her zaman olan, bilinen, çözümü ya da çözüm bulununcaya kadar kestirme bir yolla halledilmesi mümkün sorunları bilmek istiyorsanız, BaÅŸlat menüsünden yardımı ve devam edin. DediÄŸim gibi, bu yardımın tek sakıncası, yardım dosyalarının çoÄŸunun Ä°ngilizce olmasıdır. Bana kalırsa, Windows 98 programını yazmaktan daha zor olanı, onu diÄŸer dillere çevirmek olsa gerek. Bu zorluÄŸu aÅŸmak için, yardım metnini yazıcıdan alıp, Ä°ngilizce bilen birine göstermek, ya da Microsoft’un Türkiye temsilciliÄŸine telefon ederek, belirli bir metnin Türkçe çevirisinin bulunup bulunmadığını sormak da mümkün. Ortak sorun deyip geçmeyin. 7th Guest denen oyunun eÄŸer sisteminizde Pro Audio Spectrum 16 ses kartı varsa oynamadığını, ama ses kartı sürücüsü olarak Pro Audio deÄŸil de Sound Blaster uyumlu kipi seçer veya Pro Audio Spectrum kartını IRQ 5 ve DMA 3 olarak kurarsanız, çalıştığını biliyor muydunuz? Ben de bilmiyordum: ama Windows 98 dizinimde, Programs.txt adlı düz yazı dosyasının 153′ncü satırında yazıyor. Saatlerce uÄŸraşıp, SCSI arabirim kartımın ve dolayısıyla CD sürücümün neden çalışmadığını da aynı dosyada 170′nci satırda okudum: Adaptec EZ-SCSI 3.1, Windows 98 ile uyumlu deÄŸil; çaresi Adaptec’e baÄŸlanıp ,yeni sürücüleri indirmekten ibaret. Bu da aynı dosyada yazıyor.

Sorunun Kaynağını Teşhis:

Sorunu oluÅŸturan bütün deÄŸiÅŸken unsurları belirleyin. Sırayla bütün deÄŸiÅŸkenleri sorunun kaynağı olup;olamayacaklarına göre ayırın. Bu arada ne yaptığınızı yazmayı unutmayın. Bir IRQ’yu deÄŸiÅŸtirdiÄŸinizde ne iken ne yaptığınızı yazın. Aynı anda iki ÅŸey birden deÄŸiÅŸtirmeyin. Özellikle gecenin ilerlemiÅŸ saatinde, sorunu çözmek zorunda iseniz (ki sorunlar nedense hep gecenin ilerlemiÅŸ saatinde ortaya çıkar) mutlaka yazılı çalışın.

Sorun, Windows 98 açılırken F8′e basaparak Güvenli Kip’i seçtiÄŸinizde de oluyor mu? olmuyorsa, sorunu oluÅŸturan sürücü, yüklenmeyen sürücülerden biridir. Bu durumda, Güvenli Kip’te yüklenmeyen sürücüleri ve yazılımları tek tek yükletmeye baÅŸlayın. Sorun çıktığı anda, en son yüklettiÄŸiniz sürücü veya yazılım sorunun kaynağı demektir. Sorun sürücü ise, ve bir donanıma ait ise, imalatçıdan yenisini istemeniz gerekir. Internet çağında, bu kulaÄŸa geldiÄŸi kadar zor deÄŸil. Sorun Güvenli Kip’te de oluyorsa, bu kez Sistem Bilgisi programını kullanarak, Windows 98′in içinde araÅŸtırma yapmak zorundasınız. Bu programdan aÅŸağıda söz edeceÄŸiz.

Sorunu bulmadan herhangi bir dosyayı silmeyin, veya yedeklemeden Config.sys, Autoexec.bat ve INI dosyalarında değişiklik yapmayın. Yedeğin yedeğini çıkartırken, sistemli olun. Benim sistemim, dosyanın orijinal adını unutmamak için, sadece son harfini değiştirmektir (Autoexec.ba1, Autoexec.ba2, gibi, 1 daima ilk, 2 daha sonraki bir değişikliği yansıtan yedek, vd.. gibi).

Msconfig.exe, acemi-usta herkesin yardımcısı olacak bir program gibi görünüyor. Bu aracı kullanarak, sisteminizde hata kaynağı olduğunu sandığınız her türlü sürücüyü durdurabilir, yeniden başlatabilirsiniz. Sistemin bütün dosyalarının da yedeğini çıkartabilir, gereğinde yedeği yüklettirebilirsiniz. Ama unutmayın, ikinci yedek, ilk durumun değil, işleyen ikinci durumun kopyası olacaktır. İlk duruma geri dönmek isteyebilirsiniz. Benim bir numaralı kuralım, her türlü, bilgisayarın yüzde 100 mükemmel işlediği anda mevcut bütün BAT, SYS ve INI dosyasının bir kopyasını diskete alıp, üzerine güzelce etiket yapıştırıp, bir kenarda saklamaktır.

Sorunu tecrit ederken, donanımla ilgili olarak yaptığınız deÄŸiÅŸiklikleri bir kenara yazmayı unutmayın. Çalışmayan bir modemi sisteme gösterebilmek için, bilgisayarın CMOS’unda COM1′i kapattıysanız, iki gün sonra COM1 kapısına taktığınız fare neden çalışmıyor diye dövünürsünüz, ama çaresiz. Özellikle CMOS her zaman girilen bir yer olmadığı ve konfigürasyonu kolayca unutulduÄŸu (ve CMOS’ta iken yazıcı çalışmadığı) için, üşenmeyin, CMOS’a bir kere daha girin, bütün ekranlardaki bilgileri bir deftere kaydedin. 4-5 yıl önce aldığınız sabit diskin broşürü de çoktan kaybolduÄŸuna göre, silindir ve kafa sayılarını hatırlıyor munuz? Windows 98, donanım düzeyinde deÄŸiÅŸiklik yapabilen, güçlü bir iÅŸletme sistemidir. Hertürlü donanımla çalışır, ama kendine göre bir düzen kurarak. Bir baÅŸka iÅŸletim sistemine geçeceÄŸiniz zaman, donanımın ilk konfigürasyonuna geri dönebilmek için, asıl yapılandırmaya iliÅŸkin bilgilerin bir kenarda yazılı olması gerekir.

Bu bölümü, şu temel ilkeyi hatırlatarak bitirelim: Hata daima son yaptığınız değişiklikten kaynaklanır. Ne yaptığınızı hatırlayın bakalım!

Destek Kaynaklarını Araştırma:

Ä°lk ve en önemli destek kaynağınız, Microsoft’un Internet’teki Teknik Yardım Sayfaları’dır. Ä°kinci kaynak, Microsoft Türkiye Teknik Yardım Servisi’dir. Üçüncü kaynağı siz oluÅŸturacaksınız. Bunun için en ideal yer, yine Internet olsa gerek. Kullanıcı grupları, ilgi grupları ve benzeri Haber ve mesaj alış-veriÅŸine dayanan sayfalara mesaj bırakın. Mesajınız açık, kısa ve konuya iliÅŸkin olsun. “Bilgisayarım çalışmıyor” ÅŸeklindeki bir soru da epey cevap alır; ama cevapların hiç birisinin iÅŸe yaramayacağını ÅŸimdiden garanti ederim. Oysa, “AteÅŸ ve ÅžimÅŸek marka grafik kartını taktım, dördüncü sürüm sürücünü yükledim. Windows 98 altında Galaksinin Düşmanları Oyununu açtığımda ekranımda siyan ve kırmızı dikine çizgiler oluÅŸuyor. Üç-parmak yöntemi dahi iÅŸe yaramıyor; bilgisayarın elektriÄŸini kesmek zorunda kalıyorum,” derseniz, inanın bana, en az 250 ayrı, hepsi de birbirinden deÄŸerli cevap alacaksınız.

Bir baÅŸka deÄŸerli teknik destek kaynağı, Microsoft firmasının Windows 98 Resource Kit adlı kitabıdır. Bu kitapla birlikte satılan CD-ROM’da, hepsi Ä°ngilizce olmakla birlikte, Microsoft mühendislerince doÄŸrulanmış sorun arama ve çözümleme bilgiler ve bir iki mücevher deÄŸerinde program bulacaksınız. Bunların başında normal Windows 98 CD’sinde olmayan, FileWise.exe, BootEdit.exe, özellikle çevresinde bilgisayar uzmanı olarak tanınanların cankurtaran simidi olabilecek nitelikte.

Ve Sorun Çözme Aygıtları:

Ya da maymuncuklar. Bunların hemen hepsi, BaÅŸlat menüsünde, Programlar/Donatılar/Sistem Araçları’nın içinde duruyor. Bunlar, AÄŸ izleyicisi, Bakım Sihirbazı, Disk BirleÅŸtirici, Disk Temizleme, DriveSpace ve Kaynak Ölçer, Sıkıştırma Aracısı, Sistem Monitörü ve Sistem Bilgisi adı verilen programlardır. Aksesuar olacak iken, Karakter EÅŸlem, Pano Görüntüleyicisi, HoÅŸ Geldiniz ve Zamanlanmış görevler aygıtları da, nedense, bu menüde yer alıyor.

Sistem Bilgisi (Msinfo32.exe): Donanım kaynaklarınızı, bir türlü hangi kart tarafından kullanıldığını keÅŸfedemediÄŸiniz IRQ’ların ve DMA kanallarının dağılımını, hangi kartın veya donanımın hangi sürücünün hangi versiyonu ile çalıştığını, burada görebilirsiniz ve basabilirsiniz. Ciddi bir sorun halinde Microsoft Teknik Yardım Servisi, sizden bu programı açarak, içindeki bazı bilgileri aktarmanızı isteyecektir.

Dr. Watson (Drwatson.exe): Bu Doktor, Sherlock Holmes’in asistanı Doktor Watson’dan bile daha becerikli. Bir kere, bilgisayarınız çökerken dahi, Dr. Watson hayatta kalıyor ve son nefesini, sistemle birlikte vermeden önce, cinayet mahallinin fotoÄŸrafını çekip, polise bırakıyor! Åžaka deÄŸil, gerçekten sistemin çöktüğü anda, bellekte, ve CPU’nun iÅŸlem birimlerinde hangi bilgilerin bulunduÄŸunu bir kenara not etmek, maktülün katilin fotoÄŸrafını çekip, bir yere saklaması gibi bir ÅŸey. Bu bilgi, tabii okumasını bilen için, sistemi hangi yazılım parçasının, hangi komutun çökerttiÄŸini açıkça söylemektedir. Bir program kendibaşına çöktüğünde, ya da masaüstünü size sunan Windows 98 Gezginini de beraber çökerttiÄŸi zaman ekranınıza Dr. Watson’un bir bildirimi gelecek ve aynı anda Windows 98 dizinine DrWatson.log adıyla bir düz yazı dosyası içinde durumu bildiren rapor konulacaktır. Bu dosyanın yorumlanması gerekir. Bu belgeyi yorumlamayı, Resource Kit adlı kitaptan ve Microsoft’un Internet’teki alanından öğrenebilirsiniz. Kabaca belirtmek gerekirse, dosyada bilgisayarın belleÄŸinde hangi programın veya Windows 98′in hangi bölümünün tahribat yaptığı, çökme anında CPU’da iÅŸlem görmekte olan EXE veya DLL adlarından anlaşılabilir.

Sistem Dosyası Denetleyicisi (Sfc.exe): Sistemin tümünü kapsayan çökmelerin çoÄŸu, bir yazılımın, kurulurken Windows 98 dosyalarını deÄŸiÅŸtirmesinden ve Windows 98′in bundan hoÅŸlanmamasından kaynaklanır. Aylarca, MS Word’ü açmaya çalışırken “Undefined dynalink” hatası mesajı aldığımı ve yüzbin kere Word’ü yeniden yükleyip, yine de sorunu çözemediÄŸimi unutamıyorum. Nedeni, bir baÅŸka ciddi yazılımın, Windows 98′in Commdlg.dll dosyasını deÄŸiÅŸtirmesiydi; ama bunu buluncaya kadar, neler çektiÄŸimi ben bilirim! Sistem Dosyası Denetleyicisi o zaman olsaydı, bu sistem dosyasının deÄŸiÅŸtirildiÄŸini Windows 98 kendi kendine bulacak ve tamir edecekti. ne var ki o zaman Windows 3.1′di ve içinde böyle bir aygıt yoktu.

Sayısal Ä°mza Denetimi: Windows 98′in Registry kayıtları, bir donanım sürücüsünün, Microsoft tarafından onaylanmış olup olmadığını anlayabilir. Microsoft firmasının denetiminden geçmemiÅŸ sürücü tehlikeli olmayabilir; ama böyle bir onay kullanıcıya güven verir. ayrıca inatla devam eden bir sorunun kaynağı, büyük bir olasılıkla, Sayısal Ä°mza içermeyen sürücü olabilir. Windows 98 otomatik olarak bu denetimi yapacak ÅŸekilde kurulacak ve ilerde bir sürücü yazılım yüklemeye kalktığınızda, sürücüde Microsoft’un sayısal imzasını arayacaktır. Windows 98, böyle bir sürücü yüklemenize itiraz eder, ama engel olmaz. Sorumluluk size ait olmak ÅŸartıyla, kurma iÅŸlemine devam edebilirsiniz. Windows 98 dizinindeki Ä°mza Onay Aracı adlı programı (Sigverif.exe) kullanarak, kuÅŸkulandığınız sürücünün onaylı olup olmadığını araÅŸtırabilirsiniz. Tabii bu hangi dosyaya bakacağınızı biliyorsanız. Bilmiyorsanız, Windows 98′in çalışmasını önleyen hatalı sürücüleri Windows 98′e de araÅŸtırabilirsiniz. Bunun için Otomatik Sürücü Atlama programını (Asd.exe) kullanabilirsiniz.

Sistem Yapılandırma Yardımcı Programı (Msconfig.exe): Yukarıda da sözünü ettiğimiz gibi, bir sistemin bütün kayıtlarını (Bat, Sys, Ini dosyaları, Başlat Menüsünün içeriğini, vs.) görmek ve değiştirmek için kullanacağınız eşsiz bir aygıttır. Bu aygıtı kullanarak sistemi bozmak da mümkündür. Ama, belirli sürücüleri ve sistem parçalarını etkinleştirerek ve durdurarak, hataya sebep olan durumu tecrit etmenize yardımcı olabilir.

Kayıt Denetleyicisi: Ini’ler yetmiyormuÅŸ gibi, ÅŸimdi dikkat edeceÄŸiniz bir de Registry (Kayıt) dosyası çıktı! Windows 98, artık hemen hemen bütün kayıtlarını Registry denen dosyada tutuyor. Bu dosyadaki önemli bir arıza, hemen hemen daima Windows 98′i kullanılmaz hale getiriyor. Kayıtları, Regedit.exe programı ile deÄŸiÅŸtirebilirsiniz. (Tabii sonra eÅŸinize veya Microsoft Teknik Yardım görevlisine nasıl hesap verirsiniz, ona ben karışamam). Sizin katkılarınızla veya bir programın kuruluÅŸu sırasında Kayıtların bozulup bozulmadığını ise Scanregw.exe ile anlayabilirsiniz. Bu programın bir de DOS’dan çalışanı vardır (Scanreg.exe). Microsoft’un DOS için Kayıt Tarama programı yazmasının nedeni, herhalde, Kayıtlar’da bir hata olup olmadığını ve eski, bozuk olmayan kayıtlarla deÄŸiÅŸtirilerek düzeltilmesini istiyorsanız, zaten Windows 98 çalışmıyor durumda olması ve sizin bilgisayarınızı Acil Durumlar için BaÅŸlangıç Disketi ile A: sürücüsünden açmış olmanız ihtimalinin yüksekliÄŸi olsa gerek!

Sürüm Çakışma Yöneticisi (Vcmui.exe): Kimi zaman Windows 98′ları kura-kaldıra, sabit diskinizin eski ve çatışan DLL’ler mezarlığına çevirebilirsiniz. DLL’lere (Dinamik BaÄŸ Kitaplığı), programların iÅŸletme sistemi ve sürücülerle alış-veriÅŸ kapısı diyebilirsiniz. Kimi zaman düz yazı dosyası bile olabilecekleri gibi, çoÄŸunlukla program tarzı yazılmış dosyalardır. Diyelim ki, kurduÄŸunuz Windows 98 Ä°ngilizce iken, üzerine Türkçe sürümü kurmaya kalktınız ve bunu da baÅŸardınız (Soru: Bunu baÅŸarmak için Kur programını hangi anahtarla çalıştırmanız gerekir?), kelime iÅŸlem programınız klavye ve sözlük seçmek için gerekli DLL baÄŸlantısını ararken karşısına bir Ä°ngilizce, bir de Türkçe baÄŸlantı noktası çıktı. Ve tabii, bunun sonucu siz, “Benim bugüne kadar ne güzel çalışan kelime iÅŸlem programım ne olduysa artık çalışmıyor. Hep karşıma Dr Watson diye biri çıkıyor ve Geçersiz Ä°ÅŸlem Yürüdü gibi laflar ediyor,” diye yakınmaya baÅŸlayabilirsiniz. Oysa Sürüm Çakışma Yöneticisi, bir anda size uyumsuzluÄŸun nereden geldiÄŸini bildirebilir. Belki Windows 98′in doÄŸruca kelime iÅŸlemcinizin bu nedenle çalışmadığını size bildirmesi mümkün olmaz; ama Sürüm Çakışma Yöneticisi’nin raporunda “dil” filan gibi bir ÅŸeyler okuyunca ve “Bu düzeltelim mi?” sorusuyla karşılaşınca, ortada halli gereken bir durum olduÄŸu kolayca anlaşılabilir. (Bir soru daha: Bu programı neden bu kadar çok yer ayırdığımı tahmin edebilir misiniz?)

Tune-up ya da Bakım Sihirbazı (Tuneup.exe): Adı üstünde, tıpkı otomobilinizin, varsa, arızasını giderirken ve daha çok benzin yakmasını önlerken, yaktığı benzinden aldığı randımanı yükseltmesini saÄŸlayan önleyici bakım yapan servis istasyonları gibi, Bakım Sihirbazı bilgisayarınıza, istediÄŸiniz saatte, istediÄŸiniz aralıkta bakım yapacak, iÅŸe yaramayan dosyaları atacak, parçalanmış dosyaları birleÅŸtirecektir. Gerçi Tune-up’ın sabit diskle ilgili olmadıkça belirli bir arızayı gidermesi mümkün olamaz, ama hiç deÄŸilse müstakbel arıza kaynaklarının başında gelen hatalı sabit disk durumlarına son verebilir.

Raporlama Aracı (Winrep.exe ve Dosrep.exe): Bütün bu bilgileri derlediniz, oturum araÅŸtırma yapacaksınız. Bir ÅŸey bulamadınız diyelim. Bunu Microsoft Teknik Servisleri’ne bildirmeniz gerekiyor. Bunu nasıl yapacaksınız. Sistem Bilgisi programının benim bilgisayarıma iliÅŸkin olarak topladığı bilgi, 40 daktilo sayfasından uzun oldu. Bunu faksla geçmeye kalkarsam, herhalde Microsoft firması hiç de hoÅŸnut kalmazdı. Bunun yerine Microsoft size bir (hatta iki) araç veriyor: Windows Raporlama Araçları. Tahmin ettiÄŸiniz gibi biri Windows 98′in içinden, diÄŸeri dışından çalışıyor. Windows 98′i açamadıktan sonra, içinden çalışan programın size ne yararı olabilirdi? Bu nedenle, Rapor aracının bir de DOS sürümü var. Bu program size bir kaç soru sorarak ve bilgisayarınızdan gerekli bilgileri alarak, sıkıştırılmış bir dosya oluÅŸturuyor. Bu CAB dosyası, sizin sorununuza verdiÄŸiniz adı taşıyor. Microsoft’un Internet sayfasına girer ve kayıtlı kullanıcı olarak yardım isteme hakkınız olduÄŸunu anlarsanız, orada karşınıza çıkacak soru kağıdına bu dosyayı ekleyeceksiniz. Kısaca, Microsoft’un bir mühendisi evinize veya iÅŸyerinize gelmiÅŸ de bilgisayarınızı incelemiÅŸ gibi, sisteminizle ilgili tüm bilgileri almış olacak. Bu dosya, teknik destek anlaÅŸması yaptığınız bir bilgisayar firmasına da gönderilebilir. Özellikle Microsoft’un yetkilendirdiÄŸi bu tür kurumlar Windows 98′in bakımını bundan böyle bu dosyaya bakarak yapacaklar. Hemen belirtmek gerekir ki, bu dosyanın içinde, bilgisayarınızın ya da sizin hakkınızda, sizin göremeyeceÄŸiniz ve deÄŸiÅŸtirimeyeceÄŸiniz biç bir bilgi yok. Program özellikle donanım ve sürücü yazılımla ilgili bilgileri derliyor, baÅŸka bilgi edinmiyor.

***

Ä°ÅŸte size kısaca Microsoft’un Windows 98 ortamında olabilecek arızaları arama, bulma ve onarma yöntemi konusundaki önerileri. Bütün bilgisayar kullanıcılarının bildiÄŸi gibi, bu teknik ortaya çıkabilecek bütün sorunları çözmeye yeterli olamaz. Fakat bu yöntemi iyice kavrayan ve kendisi için kalem-kağıt kullanmak gibi, aÅŸina olduÄŸu bir araç haline getiren kullanıcı, bir çok sorununu halleder. DiÄŸer sorunlara gelince, onlar da bilgisayar danışmanlarının gelir kaynağı olarak kalmaya devam ederler.

ALINTIDIR..